Tachtig procent van de mensheid fantaseert over moord: 'We zijn nog steeds heel beperkt'
Oorlogsverslaggever Hans Jaap Melissen heeft genoeg donkere kanten van de mens gezien en komt nu met een podcast over de duistere kant van ons brein. Tachtig procent van de mensheid heeft namelijk weleens gefantaseerd over het plegen van een moord. "Het zit uiteindelijk in iedereen", zegt hij in Goedemorgen Nederland op NPO 1.
Melissen vertelt over "bepaalde wetenschappelijke constateringen dat een meerderheid van de mens weleens gefantaseerd heeft iemand anders te doden. Uit frustratie, overspel, noem maar op." Volgens de podcastmaker "doorloop je dat moordscenario in je brein".
De oorlogsverslaggever heeft overal ter wereld dood en verderf gezien. "Er zijn veel verschillende situaties waarbinnen mensen zoiets doen, ook in oorlogssituaties, waarin ik veel te vinden ben. Ik heb vaak verrast gekeken dat bepaalde mensen ineens veel duistere dingen konden uitrichten. Geen normale oorlogshandelingen, maar echte oorlogsmisdaden."
'Vertelden trots dat ze gevangenen mishandelden'
Hij noemt een voorbeeld: "Ik heb tussen mensen in Syrië gezeten die trots vertelden dat zij gevangenen hadden die ze mishandelden. En dat ze vrouwen bij zich hadden die verkracht moesten worden. Ik heb het zelf niet gezien, maar toen dacht ik: zitten we hier op de rand van psychopathie?"
Dat is een primaire vraag die in de podcast aan bod komt. "Wanneer wordt het 'gewone' duistere in de mens, zoals iemand een klap willen geven, iets ziekelijks?"
“Ik heb tussen mensen in Syrië gezeten die trots vertelden dat zij gevangenen hadden die ze mishandelden. Toen dacht ik: zitten we hier op de rand van psychopathie?”
'Zijn nog steeds heel beperkt'
Melissen maakte de podcast samen met Mark van Vugt, evolutionair psycholoog aan de VU. "Hij kijkt naar hoe de hersenen van de mens zijn geëvolueerd. Dan blijkt dat wij nog steeds heel erg beperkt zijn. We hebben moderne technologie, maar we zijn nog heel veel 'oer'. Vanuit die oergedachte handelen we. Als je het hebt over oorlog, dan hebben mannen vanuit de evolutie gezien de neiging om zich in groepen te organiseren die gewelddadig zijn. Als er omstandigheden zijn, komen bepaalde dingen in mensen naar buiten."
Het gaat echter niet alleen over geweld in de podcast, maar ook over liegen, machtsmisbruik en vrouwenhaat. "Alle duistere kanten van de mens."
De podcast 'De duistere kant van de mens' is vanaf donderdag te beluisteren in alle podcastapps.