Hoe nu verder met de VVD? ‘Ingehaald door PVV en het linkse blok’
Na dertien jaar is de VVD niet meer de grootste partij in ons land. De PVV van Geert Wilders werd met 37 zetels de winnaar van deze verkiezingen. Hoe gaat het nu verder met de VVD? "Ze zijn ingehaald. Niet alleen door de PVV, maar ook door het linkse blok", zegt politiek commentator bij De Telegraaf Wouter de Winther in Goedemorgen Nederland op NPO 1.
De VVD zou volgens verschillende peilingen eindigen tussen de 26 en 30 zetels. Met 24 zetels als voorlopige score valt dat vies tegen. "Je merkt dat men dit niet had verwacht. Men had zelfs de illusie dat ze misschien wel de grootste zouden worden", zegt De Winther. De uitslag is een flinke tegenvaller voor de partij, die volgens VVD-fractievoorzitter Dilan Yeşilgöz niet wil samenwerken in een kabinet met premier Wilders aan het roer.
Invloed VVD op winst PVV
Volgens De Winther heeft de VVD invloed gehad op de zege van de PVV, doordat de liberalen de deur op een kier hadden gezet voor samenwerking met Wilders. De laatste jaren sloot de partij de PVV steevast uit. "Maar nu is aan de kiezer het idee gegeven dat een rechts kabinet wel mogelijk is. Wat kan je doen om dat rechtse kabinet te maken? Door op de PVV te stemmen en niet eens zozeer op de VVD, want die kan net zo goed met Frans Timmermans in zee gaan", zegt De Winther.
Om GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans uit het Torentje te houden werd volgens de politiek commentator ook vaak gekozen voor de PVV.
Heb jij Goedemorgen Nederland gemist? Kijk deze aflevering nu hier terug via NPO Start.
Sleutelrol van VVD in coalitie
Ondanks dat de VVD niet de grote winnaar is geworden, zal de partij een sleutelrol spelen in het vormen van een coalitie. Volgens rechtsgeleerde Afshin Ellian is de VVD namelijk voor zowel links als rechts belangrijk. Toch noemt hij het "een soort suïcidale missie" als de VVD met Frans Timmermans gaat. "Dat is in strijd met het signaal dat de kiezer heeft gegeven, ook aan de VVD."
Als de formatie met de PVV mislukt en de tijd gaat dringen, ontstaan er mogelijk openingen voor PvdA-GroenLinks. "Dan kan het sentiment gaan leven: dit land moet bestuurd worden", zegt De Winther.
Dat Wilders het zo goed heeft gedaan in de verkiezingen heeft volgens schrijver Marcelo Mooren te maken met migratie. Een stem op Wilders "was een stem tegen migratie", zegt Mooren, schrijver van het boek 'Vaste Grond'. Dat was goed terug te zien in de daling van het aantal zetels van de ChristenUnie, die zakte van 5 naar 3 zetels. Volgens Mooren omdat CU geen duidelijk standpunt in heeft genomen over dit thema.
Ontvang jij onze nieuwsbrief al? Meld je hier nu gratis aan!
Klimaat
Wilders heeft zich vaak negatief uitgelaten over de klimaatakkoorden en het klimaatfonds. Dat wil niet zeggen dat deze plannen direct overboord worden gegooid, stelt Mooren. "Dat is niet per se het signaal dat is gegeven. Als Geert Wilders dat zou willen, gaan de VVD en NSC daar echt niet mee akkoord."
Politiek commentator Wouter de Winther benoemt dat Wilders in Het Slotdebat zei geen klimaatontkenner te zijn, maar het op een andere manier aan wil pakken. "Toen zag je alweer de eerste terugtrekkende bewegingen. Dat onderstreept maar weer dat het verkiezingsprogramma van de PVV redelijk flexibel is als de macht lonkt."