Defensiespecialist: ‘Vertrek Wagner uit Oekraïne scheelt slok op een borrel’

Dat Wagner niet meer als eenheid zal vechten in Oekraïne, kan flinke gevolgen hebben voor de Russische oorlogsvoering in dat land. Dat zegt defensiespecialist van The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS) Peter Wijninga in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "De gevolgen zie je niet direct aan het front, maar op termijn kunnen ze er wel zijn."

De muitende huurlingen van Wagner kwamen zaterdag in opstand tegen de Russische legerleiding en rukten op tot binnen 200 kilometer van Moskou. Uiteindelijk maakten de huurlingen rechtsomkeert op bevel van baas Jevgeni Prigozjin. Hij ging akkoord met een de-escalatievoorstel met het Kremlin om zo naar eigen zeggen bloedvergieten te voorkomen.

Een ander belangrijk onderdeel van de deal was dat Prigozjin niet vervolgd zal worden voor zijn muiterij en zich zal vestigen in Belarus. Ook de Wagnerstrijders die aan de muiterij deelnamen zullen niet vervolgd worden. "We hebben hun heldendaden aan het front altijd gerespecteerd", zei Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov. Troepen van Wagner mogen zich aansluiten bij het Russische leger of hun activiteiten voortzetten in de Centraal-Afrikaanse Republiek en Mali.

Geen Wagner 'scheelt slok op een borrel'

Volgens Wijninga zijn op dit moment nog veel Wagnertroepen in Oekraïne, met name in het bezette gebied in de provincie Luhansk. "Waar ze naartoe gaan is nog onduidelijk. Poetin biedt ze allerlei opties, maar het is de vraag wat daarvan waar is. Je zal maar ingedeeld worden bij de Russische strijdkrachten. Dat verbetert je situatie niet."

Hij denkt dat veel Wagnertroepen ervoor kiezen om Oekraïne te verlaten. "Ze zullen naar Belarus gaan, waar ze voorlopig veilig zijn, of ze gaan naar huis. Dat betekent dat ze voorlopig niet strijden aan het front. Het gaat om een strijdkracht van 10.000 tot 20.000 man. Dat scheelt een slok op een borrel. Bovendien wordt Wagner door veel mensen gezien als de meeste effectieve Russische strijdkracht."

Wagner wordt door de Russische legertop vaak ingezet om het vuile werk op te knappen, zegt Wijninga. "Ze gingen verder dan de reguliere soldaat. Rusland kon vervolgens de handen er vanaf trekken en zeggen: we hebben ze niet onder controle, ze doen hun eigen ding. Als je Wagnertroepen nu inlijft, zet dat een rem op wat ze kunnen doen. Bovendien is het de vraag of ze worden geaccepteerd door de Russische soldaten."

Poetin reageert op couppoging

Maandag reageerde de Russische president Vladimir Poetin voor het eerst op de couppoging van Wagner, in een toespraak die door het Kremlin werd aangekondigd als een 'allesbeslissende speech'. Poetin zei dat alle pogingen tot onrust of chantage in Rusland "gedoemd zijn te mislukken".

Volgens Poetin hadden Oekraïne en het Westen graag gezien dat de Russen elkaar zouden uitmoorden, maar hij zou zaterdag het bevel hebben gegeven om bloedvergieten te voorkomen. De Russische president dankte ook Wagnermilitairen die de escalatie hadden afgewend.

Wijninga ontdekte "weinig nieuws" in de toespraak van Poetin. "Het wordt in Rusland vaak groots aangekondigd, terwijl het weinig voorstelt. Dat is eigenlijk ook het verhaal van hun oorlogsinspanningen de afgelopen anderhalf jaar", zegt de defensiespecialist van HCSS.

Prigozjin

Wel zei Poetin dat de organisatoren van de coup zullen worden aangepakt. Wijninga: "Dan heb je het over Wagnerbaas Prigozjin, maar die is niet genoemd. Tot nu toe is hij nooit genoemd door Poetin. Mogelijk is dat om hem klein te houden, om zijn rol niet groter te maken dan die is. Overigens heeft Prigozjin Poetin ook nooit genoemd in zijn tirades. Misschien houden ze elkaar wel een beetje uit de wind, maar ik denk dat de gevolgen voor Prigozjin niet positief zullen zijn."

Ook Prigozjin liet gisteren voor het eerst sinds de opstand van zich horen. In een audiobericht op Telegram zei hij dat de mars naar Moskou was bedoeld om te voorkomen dat zijn huurlingenleger zou worden opgedoekt. Volgens Prigozjin zou de Wagner Groep per 1 juli ophouden te bestaan. In het audiobericht zegt hij dat het niet de bedoeling was om de Russische overheid omver te werpen.

Volgens Wijninga werpt Prigozjin een kritische blik op de oorlog, die de Russische bevolking normaal niet hoort. "Hij zegt dat niet Oekraïne is begonnen, maar dat Rusland is begonnen, vanwege doelstellingen die door Prigozjin niet worden ondersteund. Prigozjin zegt ook dat olichargen zich aan de oorlog verrijken. Dat krijgen Russen over het algemeen niet te horen."

Steun van bevolking voor Wagner

Tientallen inwoners van Rostov aan de Don hadden zich na Prigozjins terugtrekkingsbevel verzameld bij het hoofdkwartier van het Russische leger om hun steun aan Wagner te betuigen. Op video's op sociale media is te zien hoe burgers de vertrekkende Wagnerhuurlingen omhelzen en uitzwaaien.

Wijninga: "Dat geeft aan dat Prigozjin steun geniet onder de bevolking. We hebben ook gezien dat Russische militairen aan de zijkant bleven staan. Sterker nog: ze hebben geweigerd in te grijpen toen hij de grens overstak. Dat geeft aan dat er op z'n minst passieve sympathie is binnen het Russische leger voor Prigozjin. Dat zijn dingen die op termijn misschien wel eens funest kunnen zijn voor Poetin."