Waar is Wagnerbaas Jevgeni Prigozjin? ‘Dit is voer voor speculatie’

Het is onduidelijk wat er is gebeurd met Wagnerleider Jevgeni Prigozjin, nadat hij zaterdag de opmars richting Moskou staakte. "Zowel van Poetin als van Prigozjin hebben we de laatste 36 uur niets gehoord. Het is heel opvallend", zegt generaal Han Bouwmeester in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

De muitende huurlingen van Wagner rukten zaterdag op naar de Russische hoofdstad Moskou, maar maakten rechtsomkeert toen Prigozjin instemde met een voorstel dat volgens de betrokken partijen bloedvergieten moest voorkomen. Sindsdien is het onduidelijk waar Prigozjin is. "Hij werd voor het laatst in Rostov gesignaleerd in een auto", zegt Bouwmeester. Op beelden is te zien hoe een aantal inwoners van de stad hem toejuichen en zijn hand schudden. "Poetin heeft verklaard dat ze hem niet gaan vervolgen. De vraag is nu: waar gaat hij heen?"

Zaterdag werd bekend dat Prigozjin zich in Belarus zal vestigen. De stap is onderdeel van de overeenkomst tussen het Kremlin en Prigozjin die tot stand kwam na bemiddeling door de Belarussische president Aleksandr Loekasjenko, die een einde maakte aan de gewapende opstand. Maar Prigozjin is zover bekend nog niet in Belarus gesignaleerd. "Misschien is hij teruggekeerd naar het door Rusland bezette deel van Oekraïne", zegt Bouwmeester.

Volgens de generaal is het ook denkbaar dat Prigozjin in stilte naar Belarus is vertrokken. "Het kan zijn dat het een operatie is waarbij hij aan het zicht wordt onttrokken, om hem de gelegenheid te geven om ergens te komen."

'Zou me zorgen maken om eigen veiligheid'

VVD-Tweede Kamerlid en buitenlandwoordvoerder voor zijn partij Ruben Brekelmans denkt dat Prigozjin moet vrezen voor zijn leven. "Wagner wordt ontmanteld. Leden die niet bij de opstand betrokken waren, mogen zich aansluiten bij het Russische leger. Anderen mogen terugkeren naar Afrika", zegt Brekelmans. "Van Prigozjin hebben we de laatste uren niets vernomen, dat is voer voor speculatie. Als ik hem was, zou ik me zorgen maken om mijn persoonlijke veiligheid."

De VVD'er sluit ook niet uit dat Prigozjin terugkeert op het strijdtoneel. "Ik kan me voorstellen dat hij deze periode aangrijpt om Wagner in rustiger vaarwater te brengen en dat hij binnenkort weer ergens opduikt."

Tekst gaat verder onder tweet.

Wie wist van de plannen?

Volgens generaal Bouwmeester is het op dit moment nog onduidelijk hoe het komt dat de Wagnerhuurlingen vanuit het zuiden zo snel konden oprukken richting Moskou. "Er zijn nog geen verklaringen. Wagnertroepen werden grotendeels afgelost bij Bachmoet en konden zich vervolgens in vrijheid verplaatsen. Pas zaterdagochtend heel vroeg werd duidelijk wat ze van plan waren. Toen moest heel snel het veiligheidsapparaat van Rusland worden geactiveerd."

De snelle opmars doet vermoeden dat er mensen binnen het Russische leger op de hoogte waren van de plannen van Wagner en Prigozjin niet tegenwerkten. "De hogere generaals wilden echt van Wagner af. Het is de enige partij die de laatste maanden succes heeft geboekt", zegt Bouwmeester. "Maar er wordt nu gespeculeerd dat in de lagere regionen wel een aantal mensen op de hoogte waren van de plannen van Wagner."

Momentum voor Oekraïne

Tijdens de grote onrust in Rusland werden door Oekraïense troepen enkele aanvallen ingezet in het zuiden, tussen Zaporizja en Donetsk. Volgens Bouwmeester is het onduidelijk of Oekraïne gebruik wilde maken van het momentum, of dat de aanvallen al gepland stonden. "Mensen zeiden: dit is hét moment voor Oekraïne om aan te vallen. Dat klopt, maar dan moet je ook wel het vermogen hebben om dat snel te doen."

Een aanval moet ten alle tijden goed worden voorbereid, benadrukt de generaal. "Je moet niet zomaar vanuit een ruststand in één keer in beweging komen. Dat moet je goed opstarten, dat moet goed georganiseerd zijn."

Bovendien is het maar de vraag wat Russische soldaten aan het front hebben meegekregen van de opmars van Wagner. "We hebben gezien dat het tot nu toe nog niet veel invloed heeft gehad op Russische militairen", zegt Bouwmeester. "Ik vermoed dat lang niet iedereen aan het front op de hoogte is van wat er is gebeurd in Rusland. Ze worden heel slecht geïnformeerd, zeker aan het front."