Han ten Broeke: Duitsland bijna om over tanks voor Oekraïne

Duitsland is bijna bereid (om toestemming te geven) om de Leopard 2-tanks te leveren aan Oekraïne. Dat zegt geopolitiek deskundige Han ten Broeke in Goedemorgen Nederland op NPO 1. Berlijn is tot nu toe terughoudend, maar de internationale druk neemt toe. "Duitsland is bijna door de bocht en is eigenlijk om", zegt Ten Broeke.

"De strijd (binnen de Duitse coalitie, red.) ging tussen Die Grünen, die voor zijn, en de Sozialdemokratische Partei, die terughoudend is, omdat ze zitten vastgebakken in de ostpolitik. Maar ere wie ere toekomt; bondskanselier Olaf Scholz heeft de ostpolitik eigenlijk afgeschaft", zegt Ten Broeke, directeur politieke zaken van The Hague Centre for Strategic Studies.

Dat betekent dat nu ook "de Duitse sociaaldemocraten gaan wennen aan het idee dat ze medeverantwoordelijkheid dragen voor de verdediging van Europa".

Kiev vraagt al maanden om zware (offensieve) wapens, waaronder tanks. Het Westen heeft zich lang terughoudend opgesteld, uit angst om zelf bij de oorlog in Oekraïne betrokken te raken of te provoceren. Ruim tien maanden na het begin van de Russische invasies lijkt aan die terughoudendheid een einde te komen.

Volgende stap

NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg zei zondag tegen de Duitse krant Handelsblatt al dat Oekraïne binnenkort meer leveringen van zware wapens uit westerse landen kan verwachten. Vorige week besloot Groot-Brittannië tot de levering van veertien Challenger 2-gevechtstanks aan Kiev.

Andere Westerse landen willen dat voorbeeld volgen, maar zijn van Duitsland afhankelijk, omdat dat land toestemming moet geven voor de inzet van Leopard (2)-tanks, waarover veel Westerse landen beschikken. Vandaag komen NAVO-generaals samen in Brussel om de levering van (offensieve) wapens aan Oekraïne te bespreken.

Met het leveren van tanks zet het Westen een volgende stap. Ten Broeke: "Wat je hierna gaat krijgen is de discussie over de inzet van vliegtuigen. Dat is nu echt nog velen stappen te ver, maar dat werd over de tanks een paar maanden geleden ook gezegd."

Frozen conflict

De tanks, waarom Oekraïne in het offensief kan, zijn nodig om te voorkomen dat de oorlog een "frozen conflict" wordt, zegt Ten Broeke. Volgens hem vrezen de bondgenoten van Oekraïne daarvoor. "Het front is aan het opschuiven, maar niet fundamenteel. Het zijn kleine veranderingen. Men is bang dat de twee partijen straks als vermoeide boksers tegenover elkaar staan en er geen echte terreinwinst wordt geboekt, zonder dat ze willen praten of toegeven."

"Het komt er nu op aan om het verschil te maken, zonder dat er ineens zoveel inzet van NAVO-zijde, dat de Russen zouden kunnen overgaan op de inzet van een nucleair wapen, waar nog altijd rekening mee wordt gehouden", zegt Ten Broeke.

Rutte: Nederland gaat Patriots leveren

Nederland heeft geen tanks en kan die dus ook niet leveren, maar premier Mark Rutte zei dinsdag tijdens een bezoek aan het Witte Huis dat Nederland wil meedoen aan het initiatief van Duitsland en de Verenigde Staten om een Patriot-luchtverdedigingssysteem te sturen aan Oekraïne. Dat zei hij tegen de Amerikaanse president Joe Biden.

"Duitsland, Amerika en Nederland zijn de NAVO-landen die een heel specifiek Patriot-systeem in huis hebben. Het zijn Patriots die zowel vliegtuigen alsook raketten uit de lucht kunnen halen", vertelt Ten Broeke.

Volgens hem heeft Oekraïne daar grote behoefte aan. "We zien dat de zware raketten die uit Rusland worden afgevuurd, niet alleen bedoeld zijn voor de infrastructuur om elektriciteit uit te schakelen, maar nu ook gewoon keihard op de bewoonde wereld worden afgevuurd. Daarom is het noodzakelijk dat een stad als Kiev of Lviv door een patriotsysteem kan worden beschermd. Wat mij betreft had het al veel langer geleden moeten gebeuren."

"Ik heb er twee jaar geleden aan deze tafel al voor gepleit om ze te plaatsen, toen de spanningen langzaam opliepen aan de Russische grens. Toen had je ze nog kunnen plaatsen zonder dat er een escalerende werking vanuit zou zijn gaan. Die worden nog wel eens vermoed bij de inzet van luchtafweer. Nu is het bitter noodzakelijk."

World Economic Forum

Rutte is inmiddels terug op Europese bodem en bezoekt vandaag het World Economic Forum in het Zwitserse Davos. Ten Broeke denkt dat de situatie in Oekraïne dat congres domineert. "Oekraïne laat ook onze afhankelijk van geopolitiek zien en daar gaat het over in Davos. Er zijn bijvoorbeeld allemaal grondstoffen en mineralen die we nodig hebben omdat snel van gas en olie af willen", omdat we niet meer afhankelijk willen zijn van Rusland.

"Gas en olie kwam uit Rusland en daar hebben we ons bijzonder afhankelijk van gemaakt. Tegelijkertijd willen we graag een energietransitie, daar hebben we veel van die schaarse grondstoffen en mineralen voor nodig, bijvoorbeeld voor windmolens en elektrische auto's. Die stoffen moeten we uit China halen."

De afhankelijkheid van Rusland neemt af, maar die van China neemt toe, zegt Ten Broeke. "Dat zijn de tektonische bewegingen die op het World Economic Forum worden besproken, bijvoorbeeld door regeringsleiders, bedrijfsleiders, academici en nco's. Het is overigens tegenwoordig voor iedereen te volgen, want bijna alle zaaltjes hebben een livestream, dus we kunnen het allemaal zien."