Bedrijven ruilen Europa in voor de VS: de reden en de gevolgen
Door de extreme energieprijzen en hoge inflatie in Europa overwegen veel bedrijven (15 procent) het continent te verlaten en de onderneming te verhuizen naar de Verenigde Staten. Met alle economische gevolgen van dien. "Het is een groot probleem", zegt Hans Grünfeld, directeur kenniscentrum VEMW, bij Goedemorgen Nederland op NPO 1.
Zeker voor energie-intensieve bedrijven. Zij zien hun kosten hard stijgen, terwijl hun concurrenten in de VS of elders in de wereld die kostenstijgingen niet hebben. "Dat betekent dat ze niet langer concurrerend kunnen produceren in Europa."
Dat heeft er ook mee te maken dat in Amerika de zogeheten Inflation Reduction Act in werking is getreden. Via die regeling worden energiekosten voor veel (kleine) bedrijven en innovatieve startups gereduceerd, zodat zij een kans maken op de markt. "Dat maakt het buitengewoon aantrekkelijk voor bedrijven om nieuwe investeringen in verduurzaming van hun productie of in het produceren van strategische goederen in de Verenigde Staten te doen", aldus Grünfeld.
Toegankelijkheid en snelheid
Ook VNO-NCW voorvrouw Ingrid Thijssen maakt zich grote zorgen over het vertrek van Europese bedrijven naar de Verenigde Staten. Het probleem is volgens Thijssen niet zozeer het geld. "Dat hebben we wel in Europa en Nederland", zegt zij.
Het grote pijnpunt zit hem in de snelheid en toegankelijkheid van het invoeren van subsidies en financiële voordelen. "Al die regelingen in Amerika zijn heel simpel, snel en stabiel. Wat hier vooral moet gebeuren is dat het allemaal veel sneller gaat. De verduurzaming moet veel sneller en dat willen bedrijven ook. Schiet op met die windparken bouwen. Doe er niet één tegelijk, maar meteen alle tien."
Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft echter een versoepeling van de regels voor staatssteun aangekondigd. Is dat dan een stap in de goede richting? "Dat is prima, maar dan blijft het zo dat er nog steeds versneld moet worden", stelt Thijssen. "Daarmee wordt het niet zo dat het makkelijker wordt voor bedrijven om aan het geld te komen en daarmee hebben wij ook nog niks gedaan aan dat de verduurzaming versneld wordt."
Vijftien procent
De schatting dat zo'n vijftien procent van de bedrijven zijn spullen pakt en ook daadwerkelijk de oceaan oversteekt, acht Thijssen niet onrealistisch. In Europa en in Nederland heerste daarentegen vaak de gedachte dat bedrijven vooral dreigen met een vertrek, maar nooit daad bij het woord voegden. "Maar inmiddels zien wij het echt gebeuren. We hebben Shell zien vertrekken", noemt Thijssen een voorbeeld.
Wat ook meespeelt is dat de industrie grotendeels stilligt. "Bijvoorbeeld Chemelot in Limburg. Dat ligt voor de helft stil", zegt Thijssen. Voor dit soort bedrijven is het inmiddels ook de vraag of zij überhaupt weer gaan opstarten. "Dat is op grote schaal aan de gang."
Europa minder onafhankelijk
Als bedrijven Europa verlaten, heeft het als gevolg dat Europa ook zijn onafhankelijkheid verliest ten opzichte van landen buiten Europa. Dat betekent meer import. Ook van basisproducten. "Zoals het glas waar je uit drinkt of van medicijnen."
Dat is nu juist een trend die Europa probeerde te voorkomen. "Maar deze beweging gaat ervoor zorgen dat wij meer afhankelijk worden. Vanzelfsprekend doet dit ook iets met de werkgelegenheid."