Ontknoping in MH17-proces nabij: ‘Zal het gerechtigheid betekenen voor de nabestaanden?’

De rechtbank doet donderdag in de rechtbank op Schiphol uitspraak in de strafzaak tegen de vier mannen die verdacht worden van betrokkenheid bij het neerhalen van vlucht MH17. Ruim acht jaar na de ramp en meer dan 2,5 jaar na aanvang van het monsterproces krijgen de nabestaanden meer duidelijkheid.

"De vraag is: zal het voor deze mensen gerechtigheid betekenen? Want het kan ook dat de rechtbank voor een deel vrijspraak geeft, bijvoorbeeld voor de moord", zegt advocaat Geert-Jan Knoops. "Wat voor genoegdoening zal dat geven? Dat zal denk ik heel moeilijk zijn."

Bovendien is vrijwel zeker dat de verdachten, bij welke uitspraak dan ook, niet daadwerkelijk achter de tralies zullen belanden. "Die kans is heel klein, tenzij ze zich buiten het Russisch grondgebied zullen begeven."

Beladen en emotionele dag

Voor nabestaanden Silene en Rob Fredriksz zal het in ieder geval een beladen en emotionele dag worden. "We volgen het al tweeënhalf jaar op de voet en zijn ook nagenoeg elke zittingsdag geweest", zegt Rob in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Of Rusland het nu wel of niet erkent: de rest van de wereld kijkt toe." Maar voor Silene en Bob wordt het hoofdstuk MH17 nooit afgesloten, zegt Silene. Rob vult haar aan: "Dat draag je je leven lang mee. Je hebt levenslang."

Tekst gaat verder onder de tweet.

Op 17 juli 2014 stort vlucht MH17, vertrokken van Schiphol en onderweg naar de Maleisische hoofdstad Kuala Lumpur, neer boven Oost-Oekraïne. Het toestel van Malaysia Airlines is uit de lucht geschoten. Alle 298 inzittenden komen om het leven, onder hen veel Nederlanders.

Na jaren van internationaal onderzoek, besluit het Openbaar Ministerie vier mannen te vervolgen: rebellenleider Igor Girkin, zijn rechterhand Sergej Doebinski, diens assistent Oleg Poelatov en garnizoenscommandant Leonid Chartsjenko. Deze drie Russen en een Oekraïner hebben volgens het OM een rol gespeeld bij het binnenhalen of het wegbrengen van de Buk-raketinstallatie waarmee het toestel uit de lucht zou zijn geschoten. In het gebied was, ook toen, een gewapend conflict gaande.

Levenslang

Tegen alle vier de mannen is een levenslange gevangenisstraf geëist. Het doen verongelukken van vlucht MH17 en moord / doodslag op de inzittenden zijn de twee feiten die hen te laste gelegd zijn. De verdachten hebben zich het hele proces niet in de rechtbank laten zien. "Het Openbaar Ministerie heeft behoorlijk wat bewijs geleverd dat het A) om een buk-raket gaat, B) dat die raket waarschijnlijk vanuit Rusland is overgebracht naar de afvuurlocatie en C) dat de vier verdachten hier een rol in zouden hebben gespeeld", zegt Knoops.

Opzet

Maar het wordt voor het OM lastig om opzet te bewijzen, denkt Knoops. "Uit afgeluisterde gesprekken blijkt dat de intentie was om een gevechtsvliegtuig neer te halen. Toen bleek dat het om een civiel passagiersvliegtuig ging bleek er grote verrassing en verontwaardiging te zijn onder de deelnemers", legt hij uit. "De vraag is of je de opzet van deze mensen om een gevechtsvliegtuig neer te halen ook kunt toerekenen aan het gevolg dat er nu ontstaan is."

Het OM zegt van wel, omdat de mannen het risico genomen hebben en van plan waren sowieso een vliegtuig neer te halen. "Dus dat er 298 burgers om het leven zijn gekomen kan volgens het OM worden toegerekend aan het plan dat deze mensen hadden."

Maar het bewijzen van opzet kan alleen door middel van objectieve feiten, legt Knoops uit. "Bijvoorbeeld door getuigen die zeggen: deze man heeft dat gedaan. Maar je moet ook kijken naar wat er uiteindelijk in het hoofd van de verdachten speelde."

En daar doet zich een nieuw probleem voor: alleen Poelatov laat zich vertegenwoordigen door advocaten en heeft via een videoverbinding aangegeven dat hij geen rol heeft gespeeld in het neerhalen van een burgerluchtvaartuig. "Dat betekent dat de rechtbank zonder de verklaringen moet bepalen of er inderdaad opzet kan worden toegerekend."

LEES OOK: Is de raketinslag in Polen een tragisch ongeval of een gerichte aanval?