Zelenski roept op tot hervorming van de VN-Veiligheidsraad: ‘Erg symbolisch’

De Oekraïense president Zelenski roept de VN-Veiligheidsraad op tot onmiddellijke actie na het drama in Boetsja. Als dat niet gebeurt kunnen de Verenigde Naties volgens hem net zo goed opgedoekt worden. Volgens de leider van het land moet Rusland uitgesloten worden van de raad en is er een omvorming nodig. "Ik snap die vraag uit wanhoop, maar het is erg symbolisch", zegt Han ten Broeke, hoofd politieke zaken van het HCSS, het centrum voor strategische studies.

Zelenski sprak de raad gisteren toe via een live videoverbinding. Hij vergeleek de Russische militairen met IS-terroristen na de gruweldaden in Boetsja. Volgens hem zijn de oorlogsmisdaden die de Russen daar hebben begaan "de ergste sinds de Tweede Wereldoorlog".

Ook sloeg hij een boze toon aan tegenover de VN. Hij vroeg zich af waarom de VN, wiens allerbelangrijkste taak het bewaren van de vrede is volgens diens eigen handvest, eigenlijk bestaat als ze bij een dergelijke situatie als die in Boetsja niet in kunnen grijpen.

'De Veiligheidsraad kan simpelweg niet effectief functioneren'

"De Veiligheidsraad kan simpelweg niet effectief functioneren", zei hij. Hij voorspelde onder meer dat Rusland, dat de misdaden in Boetsja ontkent, "natuurlijk een veto zal uitspreken''. Volgens de Oekraïense president moet er alles aan worden gedaan om ervoor te zorgen dat de Veiligheidsraad zijn taak wel kan vervullen, zodat "het recht op veto niet het recht om te moorden betekent".

Het hervormen van de Verenigde Naties willen "we allemaal al heel lang", zegt Ten Broeke in Goedemorgen Nederland op NPO 1. Maar dat is heel erg gecompliceerd, stelt hij.

"De VN is een organisatie die eigenlijk gestoeld is op de machtsverhoudingen na de Tweede Wereldoorlog. De grootmachten van destijds, waaronder Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, kregen een veto", legt Ten Broeke uit. Dat zou moeten zorgen voor een evenwicht tijdens de Algemene Vergadering, het belangrijkste overlegorgaan van de VN. "Daarin proberen 196 landen - dus vrijwel de hele wereld, op een paar landen na, zoals Noord-Korea - het eens te worden. Dat lukt natuurlijk nauwelijks. Maar een alternatief ervoor is er niet."

VN-Veiligheidsraad

Dan is er de VN-Veiligheidsraad, die bestaat uit vijftien leden. Vijf daarvan zijn permanent: China, Engeland, Frankrijk, Rusland en de Verenigde Staten. De tien andere leden worden steeds voor een periode van twee jaar gekozen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. De vijf permanente leden hebben een vetorecht, de andere landen niet. Nederland was voor het laatst in 2018 lid van de VN-Veiligheidsraad.

Als één van de vijf permanente leden van de raad een ander belang heeft dan de andere, zullen ze een bepaalde resolutie via een vetostem wegstemmen. "Dat houdt de zaak op", zegt Ten Broeke, maar: "er is geen alternatief. Je kunt het niet zomaar hervormen."

Toch is het goed dat de Veiligheidsraad bestaat, zegt Ten Broeke. "Probeer je eens voor te stellen hoe de wereld eruit te zien als er geen Veiligheidsraad meer zou zijn. Als je nergens meer naartoe kunt en als er nergens meer een uitspraak wordt gedaan, als er nergens meer een Algemene Vergadering wordt gehouden."

Twee weken geleden sprak tijdens zo'n vergadering bijna tweederde van de landen zich bijvoorbeeld tegen de Russische interventie in Oekraïne uit. "Dat is in die zin hoopgevend, dat het ook weer een basis biedt om ook weer economische sancties op te leggen", besluit hij.

LEES OOK: Bloedbad in Boetsja roept vragen op: ‘Mogelijk is dit gedaan uit frustratie’