Afghanistan-veteraan dacht dat hij dood was: ‘Veel belangrijker is hoe ik hier nu zit’

Meer dan 100.000 mannen en vrouwen hebben in ons land gediend als militair en waren bereid hun leven te geven voor vrede en vrijheid over de hele wereld. Morgen is het Nederlandse Veteranendag en staan we stil bij de inzet van onze krijgsmacht. Luuk Elshout is Afghanistan-veteraan en wil met het stereotype breken dat veteranen het altijd zwaar hebben.

Elshout kwam al vroeg bij defensie. "Ik was altijd druk aan het voetballen en spelen", zegt hij in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Ik vond leren niet zo leuk. Toen dacht ik: wat moet ik toch gaan doen? Ik plakte altijd stickers van defensie in mijn agenda. Van het één kwam het ander en uiteindelijk ben ik infanterist geworden."

Het avontuur sprak hem aan. "Dat je voor vrede en veiligheid bezig bent, zo stond ik er toen nog niet in." Het avontuur kwam. Elshout werd uitgezonden naar Afghanistan, maar eenmaal daar ging het mis. "Op 20 juni 2009 kreeg ik een opdracht om Franse militairen die in een vallei daar op een bermbom waren gereden, te ontzetten. Ik ben er naartoe gegaan met mijn voortuig en een hoop andere voertuigen."

'Je denkt dat je dood bent'

Elshout krijgt informatie door dat bekend is waar de man woont die de bermbommen plaatst. Hij krijgt de opbracht om de man te arresteren. "Toen ik aankwam bij het huis, merkte ik dat hij zich had voorbereid. Hij liet zijn kinderen buitenspelen. Dat betekent dat ik als commandant een ethisch dilemma heb. Als kinderen spelen, moet ik op een andere manier opereren."

Elshout besluit om een andere route te nemen om zo de kinderen te ontwijken. Hij stapt in zijn voortuig en rijdt achteruit. "Toen lag daar een bermbom. Dan denk je dat je dood bent. Het licht gaat uit."

Toch kan hij het verhaal nog navertellen. Dat heeft hij naar eigen zeggen te danken aan jaren van training. "Ik was gewond, maar wilde actie ondernemen. Ik wilde opstaan, maar dat lukte niet. Ik zakte weer door mijn benen heen. Ik was verward." Maar om stil te blijven staan was het te gevaarlijk. "Dan kun je onder vuur komen in Afghanistan. Dus dan ga je als commandant actie ondernemen."

"Ik was zelf lichtgewond, maar ik had twee maten die zwaargewond waren. Ze lagen een meter of tien van mij vandaan. Die moet je helpen. Ik had ook nog een chauffeur en een boordschutter in het voortuig zitten. Die mogen er niet uit, want overal kunnen bommen liggen. Ook de verbindingen waren kapot", schets hij de benauwde situatie.

"Ik heb in een splitsecond gekeken of ik oké was. Daarna was ik weer in de rol van groepscommandant. Dan onderneem je actie."

Het lukt Elshout om de situatie onder controle te krijgen en contact op te nemen met collega's. Zijn team wordt gered. "In de helikopter moesten we lachen. Niet huilen, maar lachen. Het was heel apart, maar we zijn er gelukkig nog."

Minister: veteranen willen gezien worden

Vanwege corona is de Nederlandse Veteranendag morgen, net als vorig jaar, online. Ondanks de te verwachten versoepelingen heeft het Nationaal Comité Veteranendag besloten geen grote bijeenkomst op het Malieveld in Den Haag te organiseren. Ook het defilé door de Haagse binnenstad gaat niet door, de feestelijke medaille-uitreiking evenmin.

Demissionair minister van Defensie Ank Bijleveld spreekt de veteranen wel toe, tijdens een kleinschalige openingsceremonie in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag. "Voor veteranen is het heel belangrijk dat ze gezien worden, dat hun verhalen gehoord worden en dat mensen snappen dat het werk is wat onze mannen en vrouwen altijd met gevaar voor eigen leven doen", zegt ze in Goedemorgen Nederland.

"Het is belangrijk dat we de verhalen van deze mensen zelf horen en er aandacht aan besteden. Helaas kunnen we niet een groot defilé houden, maar we kunnen wel allemaal de witte anjer dragen." De witte anjer is sinds 2005 een uiting van waardering voor Nederlandse veteranen. "Ik hoop dat veel mensen dat doen", aldus de minister.

Tijdens de ceremonie worden verhalen van veteranen verteld. De NOS zendt de bijeenkomst uit op NPO 2. Later op de dag neemt Omroep MAX het stokje over met de Ode aan onze Veteranen op NPO 1. Artiesten zingen de veteranen toe en ook in dit programma staan veteranenverhalen van jonge en oude mensen centraal.

Net als vorig jaar gaan burgemeesters en wethouders van diverse gemeenten eind juni persoonlijk langs bij veteranen in hun gemeente. Het college van Rheden komt bijvoorbeeld op 24 juni in oude legervoertuigen een cadeautje aan de voordeur afleveren.

'Belangrijk om te delen dat het goed gaat'

Elshout vindt het belangrijk om zijn verhaal te vertellen, "maar we zoomen altijd heel erg op dat verhaal in en op wat er gebeurd is". "Ik vind het veel belangrijker hoe ik hier nu zit. Er zijn ook veel collega's die het niet in zich hebben om zich zo te herpakken. Die blijven in een negatieve spiraal. Ik wil laten zien dat het niet alleen maar slecht hoeft te gaan, het kan ook heel goed gaan. Ik heb alles opgepakt, ben gaan studeren en ben psycholoog geworden. Ik werk weer bij defensie. Ik vind het belangrijk om te delen dat het goed gaat."

Volgens Elshout is voor veteranen belangrijk om aan te geven aan defensie wanneer het niet goed gaat. "Je moet proactief zijn en de teugels in handen nemen."

LEES OOK: Witte anjerperkjes voor de veteranen: ‘Goed om hier regelmatig bij stil te staan’