main-logo NPO Start
Steun WNL Steun WNL Steun WNL
Stand van Nederland - 10 december 2023 — 09:38

Kan kunstmatige intelligentie je binnenkort ook opereren?

Worden patiënten in ziekenhuizen binnenkort geopereerd door middel van kunstmatige intelligentie? Dat is misschien een utopie, maar hulp van AI wordt in het UMC Utrecht uitvoerig getest. “Het idee is om het stap voor stap te ontwikkelen om het uiteindelijk in de operatiekamer te brengen”, zegt arts-onderzoeker Robin den Boer in Stand van Nederland: Generatie Next op NPO 2.

Kunstmatige hulpchirurgen helpen artsen in het UMC Utrecht op dit moment al bij het vinden van de weg in het lichaam van de patiënt bij ingewikkelde operaties. Diezelfde chirurgen kunnen een patiënt opereren zonder zelf een mes in de hand te nemen, dankzij robotarmen die worden aangestuurd op afstand.

“Aan de operatierobot zitten vier tentakelarmen en die zitten in de patiënt met een camera. Bij een ingewikkelde operatie, met veel bloedvaten en belangrijke organen in de buurt, wil je nauwkeurig opereren. De robot kan daarbij helpen”, vertelt Den Boer. Op een beeldscherm naast de chirurg toont Artificial Intelligence (AI) de weg. “We geven de chirurg een soort Google Maps, om de oriëntatie in het lichaam makkelijker te maken.”

De hulp van AI wordt bijvoorbeeld ingezet bij een operatie waarbij een nieuwe slokdarm wordt gemaakt uit de maag van een kankerpatiënt. Een operatie die een hele dag duurt en enkel door specialisten kan worden uitgevoerd. AI herkent de bloedvaten en organen en geeft ze een onderscheidende kleur. “De chirurg kan ze hierdoor eenvoudiger herkennen”, zegt Den Boer.

Ontvang jij onze nieuwsbrief al? Meld je hier nu gratis aan!

Voor zijn onderzoek naar de hulp van kunstmatige intelligentie aan artsen kreeg hij een beurs van 700.000 euro. Chirurg Jelle Ruurda diende samen met Den Boer onderzoeksaanvragen in. “Ik zag dat heel ervaren chirurgen, die dit soort operaties heel vaak hadden gedaan, soms verdwaalden in het lichaam van een patiënt. We willen voorkomen dat er fouten worden gemaakt.”

Wat Den Boer betreft wordt de rol van AI in het ziekenhuis uitgebreid. “Het idee is om dat stap voor stap te ontwikkelen en om het uiteindelijk in de operatiekamer te brengen.” Daarvoor moet het wel eerst uitgebreid worden getest, erkent de arts-onderzoeker. Hij is hoopvol over AI-assistenten. “Het is vrij futuristisch, maar ook een heel mooi vooruitzicht.”

Deepfake Therapy

Niet alleen in het ziekenhuis, maar ook op andere plekken in de zorg wordt kunstmatige intelligentie ingezet. AI-programmeur Morris Franken ontwikkelde mede het platform Deepfake Therapy, waardoor cliënten zogenaamd met een dader of overleden geliefde in gesprek kunnen. “Bij slachtoffertherapie kunnen therapeuten een foto van een dader gebruiken voor een gesprek, zodat de cliënt vragen kan stellen aan de dader. De therapeut kan de stem zijn van de dader.”

“Het is heel krachtig. Het is een soort exposure 2.0”, zegt psycholoog Anja Rosner, die dankbaar gebruik maakt van Deepfake Therapy. “We werken in therapie al best veel met voorstellingen over de dader. Nu zie je iemand daadwerkelijk. Het voordeel is dat je zelf het gevoel van regie hebt, het gevoel van machteloosheid is veel minder”, zegt ze. “Je kunt alles vragen aan de zogenaamde dader, zelfs excuses.”

Bijna helft beroepen vatbaar voor AI

AI- en dataspecialist Mona de Boer heeft onderzoek gedaan naar welke beroepen mogelijk worden beïnvloed door AI. Ook buiten de zorg zijn er tal van beroepsgroepen die met kunstmatige intelligentie te maken krijgen of het zelfs al hebben geïmplementeerd. “We hebben gekeken naar 130 Nederlandse beroepen. Meer dan vier op de tien beroepen is in hoge of in zeer hoge mate vatbaar voor AI. Dat is dus bijna de helft.”

Banen die het meest vatbaar zijn voor AI, zijn bijvoorbeeld banen in de financiële sector, in meer specialistische dienstverlening zoals ICT-management, maar ook onderwijs. “De banen die wat minder worden geraakt, zitten in de bouwnijverheid, de landbouw en visserij. Zij ondervinden bijna geen hinder, omdat dat beroepen zijn waar veel met handen wordt gewerkt.”

Stand van Nederland: Generatie Next duikt in de wereld van kunstmatige intelligentie. Het schrikbeeld is dat robots ons werk en uiteindelijk ons leven overnemen. Maar is dat wel zo? Kijk deze aflevering nu hier terug op NPO Start. 

Door: Peter Visser

Maak nu het verschil. Het telt. Word lid van WNL. Klik hier

De zondag begint met Rick Nieman. Met nieuws, brandende kwesties en prominente gasten:

  • Defensieminister Kajsa Ollongren over de militaire conflicten in Oekraïne en het Midden-Oosten. En ze vloog en passant mee in een F16 en leverde het toestel af in Roemenië;
  • Voorzitter Ingrid Thijssen van VNO-NCW over het mogelijke scenario van een oorlogseconomie;
  • Hoogleraar internationale betrekkingen Rob de Wijk over zijn nieuwe boek ‘Het nieuwe IJzeren Gordijn’;
  • Amerikakenner Raymond Mens over de hitfilm Civil War, over een hedendaagse burgeroorlog in de Verenigde Staten. En een update van de rechtszaken tegen oud-president Donald Trump.

Luister deze aflevering van WNL Op Zondag nu terug als podcast.

Witwasgeld aan banden?

Een mooie Mercedes kopen of een duur horloge; als het aan het kabinet ligt, kan je bedragen hoger dan 3.000 euro niet langer contant betalen. De maatregel moet het criminelen moeilijker maken om met witgewassen geld een flinke aankoop te doen. 

Martijn de Greve bespreekt deze maatregel met:

  • Michiel Zwinkels, hoofdofficier van het Functioneel Parket van het Openbaar Ministerie oftewel dé man die zijn pijlen richt op de witteboordencriminelen
  • Medy van der Laan, oud-staatssecretaris van Cultuur en Media in het kabinet-Balkenende II namens D66, en nu de voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken
  • Eddy van Hijum, Tweede Kamerlid voor NSC en medeonderhandelaar in de formatie.

Luister de aflevering terug via je favoriete podcast-app!

Nederland, witwasparadijs: meer dan 10 miljard euro wordt ieder jaar in ons land witgewassen

Maar liefst 13.000 bankmedewerkers hebben er een dagtaak aan om ‘verdachte transacties’ op te sporen en ondertussen heeft ook het Openbaar Ministerie (OM) de handen…

Lees meer

NSC-onderhandelaar Van Hijum: ‘Plan om doorberekening te laten maken door het CPB komt van alle vier de partijen’

Alle vier de onderhandelende partijen hebben in het verleden meerdere keren felle kritiek geuit op het Centraal Planbureau (CPB). Desondanks willen ze het plan dat…

Lees meer

Wilders doet aangifte tegen Timmermans wegens opruiing

PVV-leider Geert Wilders houdt voet bij stuk en heeft aangifte gedaan tegen GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans om uitspraken die hij zaterdag deed op diens partijcongres. Hij…

Lees meer

Europese Commissie start opnieuw een zaak tegen TikTok

De Europese Commissie heeft TikTok een ultimatum gesteld om duidelijkheid te verschaffen over de mogelijk verslavende werking van TikTok Lite. De commissie dreigt verder om…

Lees meer

Overijssel wil met kogel af van ‘probleemwolf’

 In Overijssel zouden wolven in bepaalde situaties moeten kunnen worden afgeschoten, vindt een meerderheid in de Provinciale Staten. BBB, SGP, VVD, JA21, PVV en FVD…

Lees meer

Vader en broers verdacht van incest in Rotterdam

Een 58-jarige man en zijn 23-jarige tweelingzoons worden verdacht van het jarenlang ernstig misbruiken van hun dochter en zus in Rotterdam. Dat bleek maandag bij…

Lees meer

Eindhoven geeft chipmachinefabrikant ASML ruimte voor uitbreiding

De gemeente Eindhoven heeft met ASML een intentieovereenkomst gesloten voor een mogelijke grootschalige uitbreiding van de chipmachinefabrikant. Daarvoor is volgens beide partijen de Brainport Industries…

Lees meer

KNVB gaat daders vuurwerk in bekerfinale opsporen en bestraffen

De KNVB gaat de daders van vuurwerkincidenten tijdens de finale van de KNVB-beker van zondag in De Kuip opsporen en bestraffen met stadionverboden. In een…

Lees meer

CEO Havenbedrijf Rotterdam bewust van militaire dreiging: ‘We zijn continu in overleg met Defensie’

Boudewijn Siemons, CEO van Havenbedrijf Rotterdam, is zich goed bewust van militaire dreiging. Het plaatsen van Patriots vindt hij echter nog voorbarig. “Dat gaat te…

Lees meer