main-logo NPO Start
Steun WNL Steun WNL Steun WNL
Het Onderzoeksbureau - 9 september 2022 — 07:06

Tbs-experts slaan alarm: ‘Lange celstraf met tbs is ronduit onverstandig’

Het opleggen van een lange gevangenisstraf met tbs is onverstandig. Dit stellen tbs-advocaat Jan Jesse Lieftink en de voorzitters van TBS Nederland en de vereniging van TBS-advocaten in de NPO Radio 1-podcast Het Onderzoeksbureau van Omroep WNL. Zij wijzen op de detentieschade die optreedt in de gevangenis, waardoor de kans op een geslaagde tbs-behandeling veel kleiner wordt. Dit gaat uiteindelijk ten koste van de veiligheid én kost de samenleving veel geld, zeggen de experts. Een gemaximeerde gevangenisstraf wordt in dit soort zaken als oplossing genoemd.

Veroordeelden die een celstraf met tbs krijgen opgelegd en verminderd of ernstig ontoerekeningsvatbaar zijn worden eerst in de gevangenis geplaatst. In de laatste twee jaar van detentie komen zij in aanmerking voor een tbs-behandeling. In het geval van een celstraf van twintig jaar met tbs, zit een veroordeelde dus eerst achttien jaar in een reguliere gevangenis. “Het is alsof je tegen iemand met een hartaanval zegt: loop eerst de marathon van Rotterdam, dan gaan we je daarna opereren. Iemand met een psychisch probleem heeft snel een tbs-behandeling nodig”, stelt Job Knoester, voorzitter van de vereniging van TBS-advocaten.

‘Veiligheid van maatschappij in gedrang’

Volgens Knoester is dit niet alleen in het nadeel van de veroordeelde, maar komt de veiligheid van de maatschappij in het gedrang. Ook Harry Beintema, voorzitter van TBS Nederland, ziet dit probleem en wijst op het belang van een effectieve behandeling. “Alleen bij hele ernstige delicten kun je mensen heel lang opsluiten, maar dat kan nooit eindeloos; mensen komen dus altijd terug in de samenleving en het voorkomen van ellende daarvan, zou echt je eerste prioriteit moeten zijn.” Daarnaast wordt benadrukt dat een tbs-behandeling – die pas na lange tijd begint – extra kostbaar is.

Volgens tbs-experts schiet de zorg in een gevangenis te kort. Veroordeelden met ernstige psychiatrische problemen kunnen in een Penitentiair Psychiatrisch Centrum (PPC) worden geplaatst, maar ook daar is kritiek op. Zo zijn deze centra volgens Knoester beperkt in ons land en kampen zij met een capaciteitstekort. Daarbij is er volgens tbs-advocaat Jan Jesse Lieftink geen sprake van een behandeling. “Een PPC stabiliseert een gedetineerde, bijvoorbeeld met medicatie, terwijl in een tbs-kliniek wordt gekeken naar hoe iemand minder gevaarlijk wordt.”

Ook zijn er volgens de deskundigen binnen de gevangenis al vaker gevaarlijke situaties ontstaan door veroordeelden die in afwachting waren van hun tbs-behandeling en medegevangenen en bewaarders aanvielen, ernstig verwondden of zelfs hebben vermoord.

Fokkensregeling

Tot 2010 kwamen veroordeelden met een combinatievonnis eerder in aanmerking voor een tbs-behandeling; na één derde van de celstraf. Deze Fokkensregeling werd afgeschaft, ondanks veel weerstand van rechtsorganen en deskundigen. In 2014 werd vervolgens door een taskforce een zwaarwegend advies aan rechters gegeven om terughoudend te zijn met celstraffen als er ook tbs wordt opgelegd. Daarbij werd gewezen op de mogelijkheid die rechters hebben om veroordeelden eerder aan een tbs-behandeling te laten beginnen.

Volgens de experts wordt dit advies nauwelijks opgevolgd vanwege een steeds hardere roep om vergelding vanuit de maatschappij. Lieftink: “Onder het gegrom van het volk, de media en nabestaanden worden politici en rechters onder druk gezet. Vergelding is ook belangrijk, maar vergeet niet dat tbs ook een vorm van vergelding is, want je zit vaak jaren in zo’n kliniek.”

Combinatievonnis wordt steeds vaker opgelegd

Uit niet eerder gepubliceerde cijfers van de Raad voor de Rechtspraak in handen van Het Onderzoeksbureau blijkt dat het combinatievonnis, de gevangenisstraf mét tbs, steeds vaker wordt opgelegd. Het afgelopen jaar werd dit vonnis 232 keer uitgesproken, een ruime verdubbeling ten opzichte van 2012. Daarnaast blijkt dat de duur van een gevangenisstraf, voordat een veroordeelde aan zijn tbs-behandeling begint, de afgelopen vijf jaar met bijna 25 procent is toegenomen.

De tbs-deskundigen zien een gemaximeerde celstraf voorafgaand aan de tbs-behandeling als mogelijke oplossing. Beintema: “We moeten onderzoeken welke duur maatschappelijk zinvol is, maar dit zou je wettelijk kunnen regelen.” Een andere oplossing die wordt genoemd is de terugkeer van de Fokkens-regeling.

Kamerlid Joost Sneller (D66) erkent dat de kans op resocialisatie kleiner wordt als een tbs-behandeling pas jaren later start en kondigt aan Kamervragen te stellen. “Ik wil de feiten en cijfers op tafel om beter inzicht te krijgen en vervolgens de discussie voeren hoe we deze problematiek rondom tbs’ers het best tegemoet kunnen komen.”

Het Onderzoeksbureau is een podcast van Omroep WNL, waarin journalist Sandra van den Heuvel, Noa van Oostrom en Onno den Hollander elke twee weken in een wereld van misdaad of misstanden duiken. De veertigste aflevering van Het Onderzoeksbureau over het combinatievonnis is te beluisteren via je favoriete podcast-app.

Door: Redactie

Maak nu het verschil. Het telt. Word lid van WNL. Klik hier

Terugluisteren: speciale uitzending WNL Op Zondag

Een speciale editie van WNL Op Zondag. Informateur Kim Putters probeert de komende week de vastgeroeste formatie weer op gang te krijgen. WNL Op Zondag helpt een handje. Met wetenschappers, ondernemers en opiniemakers die in gesprek gaan over de grote uitdagingen waar ons land voor staat. Hoe zouden zij de problemen aanpakken? Het levert verrassende en interessante ideeën op.

Klik hier en luister deze uitzending terug! 

Oekraïne staat later mogelijk open voor vredesoverleg met Rusland

Oekraïne en landen die Oekraïne steunen zouden Rusland in de toekomst misschien kunnen uitnodigen voor een vredestop. Dat heeft Andri Jermak, de stafchef van president…

Lees meer

Duitsland belooft Oekraïne 100 miljoen euro extra steun

Duitsland geeft Oekraïne nog eens 100 miljoen euro extra voor humanitaire hulp. Het geld is bestemd voor de watervoorziening, ziekenhuizen en huisvesting, zei de Duitse…

Lees meer

Zorg onbetaalbaar? Dat is niet waar, zegt arts Marcel Levi: ‘Is het nou zó erg?’

De zorgsector in Nederland is geen zorgenkindje. Dat zegt arts en hoogleraar Marcel Levi in WNL Op Zondag op NPO 1. “Alle problemen worden uitvergroot,…

Lees meer

Voor tweede nacht op rij minder dan 2000 asielzoekers in Ter Apel

Voor de tweede nacht op rij verbleven minder dan 2000 asielzoekers bij het aanmeldcentrum in Ter Apel. Een woordvoerder van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers…

Lees meer

Ondernemer Annemarie van Gaal wil minister voor Eenvoud: ‘Het is gewoon niet meer te doen’

Ondernemer en columnist Annemarie van Gaal pleit voor een minister van Eenvoud. Volgens haar is Nederland veel te ingewikkeld georganiseerd en moet de bureaucratie een…

Lees meer

Demograaf: samenleving kan te snelle bevolkingsgroei door migratie niet aan

Demograaf en professor Jan Latten waarschuwt voor een te snel groeiende bevolking door migratie. “De onstuimigheid van immigratie en de onstuimigheid van bevolkingsgroei houdt onze…

Lees meer

Eén klimaatactivist A10 nacht vastgehouden op politiebureau

Een van de klimaatactivisten die zaterdag werden opgepakt bij de blokkade van Extinction Rebellion op de A10 Zuid, heeft de nacht vastgezeten op het politiebureau….

Lees meer

Warmste februari ooit gemeten door continu zacht weer

Deze maand is de warmste februarimaand ooit gemeten. Naar verwachting komt de gemiddelde temperatuur in De Bilt uit tussen de 8,1 en de 8,3 graden,…

Lees meer

Jongen (14) gewond bij explosie in Capelle en aangehouden

Een 14-jarige jongen uit Den Haag is in de nacht van zaterdag op zondag aangehouden omdat hij mogelijk een explosief heeft laten afgaan in de…

Lees meer

Een land vol singles, die allemaal (fors) meer betalen aan de kassa: ‘Je bent eigenlijk altijd duurder uit’

Steeds meer Nederlanders moeten alleen hun broek ophouden. Inmiddels telt ons land zo’n drie miljoen alleenstaanden, maar financieel gezien kunnen zij nog altijd moeilijk opboksen…

Lees meer

Lichaam Navalny overgedragen aan moeder

Het lichaam van Aleksej Navalny is overgedragen aan zijn moeder, zo maakte een woordvoerder van de familie zaterdag bekend. Nu zal worden bepaald hoe de…

Lees meer

Misdrijven kunnen alsnog verjaren: ‘Termijn kan verlopen’

Sinds 2006 kunnen ernstige delicten in Nederland niet meer verjaren, maar dat geldt niet voor alle misdrijven. “Als er na een bepaalde tijd niets meer…

Lees meer

Zelensky blijft strijdvaardig na twee jaar oorlog: we zullen winnen

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zwoer zaterdag dat zijn land Rusland zal verslaan in de oorlog. Het is precies twee jaar geleden dat Rusland de…

Lees meer

Explosie in Rotterdam bij recent beschoten woning

Bij een woning aan de Kerkhoflaan in Rotterdam-Crooswijk is in de nacht van vrijdag op zaterdag een explosie geweest. Niemand is gewond geraakt. Diezelfde woning…

Lees meer