main-logo NPO Start
Steun WNL Steun WNL Steun WNL
Stand van Nederland - 2 april 2021 — 12:18

Hoogleraar recht: ‘Gebruik algoritmes kan tot inbreuk op fundamentele rechten leiden’

Algoritmes, voorspellingen op basis van modellen, zijn alledaags geworden. Op internet lijkt het alsof ze feilloos kunnen voorspellen wat je voorkeuren zijn. Maar schijn bedriegt: algoritmes op internet kloppen hoogstens algemeen. Het gebruik van algoritmes kan zelfs grote gevolgen hebben, waarschuwt hoogleraar recht van de Universiteit van Amsterdam Natali Helberger in het WNL-programma Stand van Nederland: Generatie Next.

Onderzoekers op de Universiteit van Amsterdam zien dat er teveel waarde wordt gehecht aan de voorspellingen van modellen en algoritme. “Er zijn goede redenen om algoritmes te gebruiken. Maar je moet wel opletten dat je weet hoe ze functioneren en wat de valkuilen zijn. En dat je leert er mee om te gaan en de resultaten te interpreten”, zegt Helberger.

Volgens Helberger zijn algoritmes zelf niet gevaarlijk. Maar de manier waarop ze gebruikt worden kan tot problemen of zelfs inbreuk op fundamentele rechten leiden, zegt ze. Het bekendste voorbeeld is de toeslagenaffaire. Toen de overheid teveel ging vertrouwen op modellen om fraude te bestrijden, ging het vreselijk mis: 20.000 mensen werden door het systeem weggezet als fraudeur. Het leidde tot onrecht dat tot op de dag van vandaag nog niet hersteld is.

‘Menselijke maat belangrijker dan algoritme’

“Dat laat ook ontzettend goed zien waarom de menselijke maat zo belangrijk is”, zegt Helberger. “Een van de grote problemen van algoritmes in de toeslagenaffaire was niet het algoritme zelf, maar de veronderstelling die daar achter lag. Dat elke burger potentieel een fraudeur is. Een ander probleem was het gebruik van de algoritmes zelf. En wat waanzinnig belangrijk is, is dat mensen dat weten, zodat ze tegen de beslissing kunnen ingaan.”

Dit soort inschattingen kunnen we niet aan computers overlaten, zegt Helberger. “Ik denk dat het menselijke aspect belangrijker is dan het algoritme zelf. Wij bepalen uiteindelijk wat het algoritme gaat doen, waarom we het inzetten en hoe we met de voorspellingen en aanbevelingen omgaan. Het is heel belangrijk dat mensen dat doen, omdat alleen mensen de situatie van mensen kunnen begrijpen.”

Uit onderzoek blijkt dat mensen algoritmes heel snel vertrouwen, zegt Helberger. “‘De computer heeft altijd gelijk’. Dat is natuurlijk niet zo. We moeten vooral kritisch blijven en de computer niet blind op algoritmes vertrouwen.”

Kijk de aflevering op NPO Start terug.

Door: Peter Visser

Maak nu het verschil. Het telt. Word lid van WNL. Klik hier

De cocaïne-economie in Nederland

Voor veel millennials is het hedendaags een doodgewone zaak om tijdens een feestavond een lijntje te snuiven. De cocaïne business is booming en drugscriminelen harken gemakkelijk miljarden ermee binnen.

Houden wij deze illegale praktijk zelf in stand door zelf het witte goed tot ons te nemen? En hoe groot is de cocaïne-economie in Nederland? Stand van Nederland: Generatie Next ging op onderzoek uit.

Zaterdag 22.00 uur

Het Misdaadbureau: ‘Ze zochten naar lichaamsdelen van mijn zus in het ijskoude water’

Welke geheimen blijven verborgen onder het wateroppervlakte? Het Landelijk Team Onderwaterzoekingen van de politie speurt het water af naar weggegooide moordwapens, telefoons waar mogelijk cruciale informatie op staat en naar mensen die gemist worden door hun geliefden.

Presentator Maaike Timmerman gaat in gesprek met coördinator van het Landelijk Team Onderwaterzoekingen Jaap Nijgh en hondengeleider Lisenka Nicolai die haar speurhond Guusje meeneemt naar de studio. Onderzoeksjournalist Sandra van den Heuvel duikt in de cijfers en gaat mee op pad met het team.

Luister nu naar de podcast!

Verkiezingsuitslag bevestigd: PVV grootste in Kamer, D66 loopt 10e zetel op haar naar mis

De PVV wordt inderdaad de grootste fractie in de nieuwe Tweede Kamer. De partij van Geert Wilders krijgt 37 zetels. Daarna volgen GroenLinks-PvdA met 25…

Lees meer

Twee jaar na The Voice neemt het aantal slachtoffer-dadergesprekken nog steeds toe

Steeds meer zedenslachtoffers willen in gesprek met de dader. Voor het tweede jaar op rij stijgt het aantal aanmeldingen voor dit soort gesprekken. Dat meldt…

Lees meer

Voorzitter klimaattop tevreden over eerste dag

De voorzitter van de internationale klimaattop in Dubai was donderdag erg tevreden over de eerste dag van COP28. “Het is opmerkelijk hoe enthousiast alle delegaties…

Lees meer

Ministerie: ‘escape’ voor LUMC na wegvallen kinderhartchirurgie

Demissionair minister Ernst Kuipers (Volksgezondheid) heeft een “escape” voor het LUMC om de status van academisch ziekenhuis te behouden als de kinderhartchirurgie daar verdwijnt. Het…

Lees meer

NVJ na staking kranten: heftigere acties als nieuw bod uitblijft

Zo’n duizend journalisten hebben donderdag een uur het werk neergelegd uit onvrede over de cao-onderhandelingen. Dat laat een woordvoerster van de NVJ weten. Verschillende kranten…

Lees meer

Omwonenden Uden naar rechter tegen noodopvang asielzoekers

Een groep van ruim dertig omwonenden in het Brabantse Uden heeft de gemeente Maashorst en het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) voor de rechter gesleept….

Lees meer

Streep door grote opvanglocatie in Purmerend voor Oekraïners

Het plan van de gemeente Purmerend om een opvanglocatie te realiseren voor tussen de 500 en 1500 Oekraïense vluchtelingen gaat niet door. De gemeente zegt…

Lees meer