main-logo NPO Start
Dragon's Den Dragon's Den Dragon's Den
Foto: Sikko Debbenhof
16 april 2018 — 11:18

Oud-leerling orthodox-joodse school: ‘Zaken mogen niet onder het tapijt geschoven worden’

Dina-Perla Portnaar groeide op in een orthodox-joodse omgeving in Amsterdam. Thuis werd zij lichamelijk en psychisch mishandeld door haar halfbroer en moeder. Haar school, het Cheider, een school voor de orthodoxe gemeenschap in Amsterdam, was op de hoogte, maar greep niet adequaat in. WNL sprak uitgebreid met haar.

Deze week is de school in opspraak. Oud-docent Ephraïm S. staat terecht voor seksueel misbruik. S. zou tussen 2011 en 2012 op het Cheider hebben toegeslagen. Op dat moment waren zijn twee vermoedelijke slachtoffers beiden jonger dan twaalf. Hun precieze leeftijd is niet bekend. De school biedt onderwijs aan kinderen in de leeftijd van de peuterspeelzaal, het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs.

Dina-Perla betreurt de misbruikzaak. “Aan de ene kant is het een warme, hechte en gastvrije gemeenschap met individuen die ik zou omschrijven als letterlijk te goed voor deze wereld. Aan de andere kant worden bepaalde zaken niet besproken, waardoor er misstanden mogelijk zijn.” De 33-jarige Amsterdamse schreef het boek Exodus uit de vuurtoren over haar jeugd, met een grote rol voor het Cheider en de orthodox-joodse gemeenschap.

Proces in stroomversnelling

Dat Dina-Perla het boek zou gaan schrijven wist ze al langer, maar het proces kwam in een stroomversnelling toen bleek dat ze door de medische aandoening endometriose geen kinderen kon krijgen.

“Toen ben ik van alles gaan onderzoeken. Ik wist dat ik het zou gaan doen, maar ben ervoor weggerend. Dit was de allerlaatste push.”

Vanuit de Joodse gemeenschap is louter positief gereageerd op het boek. Dina-Perla verwacht dat critici zich stil houden. “Die mensen zouden niet zo snel publiekelijk reageren.”

‘Niet tegen orthodoxie’

Ondanks haar ervaringen is Dina-Perla helemaal niet tegen orthodoxie, zo vertelt ze. Ik hoef niet over andermans leven te oordelen, zolang humaniteit te allen tijde op nummer één staat. Je moet niet alleen automatisch willen meedraaien in een web, maar er echt voor kiezen en erin geloven.”

“Het zijn allemaal individuen die met elkaar samenwerken. School is geprivatiseerd, net als de psycholoog en de arts. Deels daardoor zijn misstanden en delicten mogelijk, zoals ook te zien valt in de documentaire One of us over gesloten gemeenschappen in Brooklyn, New York. De schijn wordt opgehouden en veel organisaties van buiten de gemeenschap komen er niet doorheen.”

Wie erin zit heeft daar weinig erg in. Pas toen Dina-Perla uit ‘het web’ wilde stappen, merkte ze hoe verstikkend het was. 

‘Transparantie is heel moeilijk’

“Als ik keihard en even ongenuanceerd kritiek moet leveren op de wat mij betreft, donkere kanten van gesloten gemeenschappen, dan zeg dat ik er veel geoordeeld wordt. Gezinnen zijn afhankelijk van elkaar en blijven in elkaars bubbel. Dat maakt transparantie heel moeilijk. Er zijn taboes en machtsstructuren die vaak te maken hebben met de leiders en regels.”

Volgens Dina-Perla hebben overlevers van de holocaust binnen de orthodoxe gemeenschap zich geïsoleerd in eigen kring. “Ik denk dat veel orthodoxe joden daarom in de naoorlogse periode, steeds maar niet onder de aandacht gebracht wilden worden en dit soort delicten onder het tapijt wilden houden. Je mag de buitenwereld immers geen stok geven om mee te slaan.”

Dina-Perla vreest dat de angst voor antisemitisme als dekmantel wordt gebruikt. “Dat is een zeer serieuze kwestie. Antisemitisme is van alle tijden, maar zo serieus dat het te serieus is om jezelf daar achter te verschuilen. Dat zou je niet mogen gebruiken om de aandacht af te leiden.”

Volgens haar is antisemitisme een “platte imagokwestie”: het gevolg van eeuwenlange discriminatie die in de publieke verbeelding is blijven hangen. “Alleen al het onderbuikgevoel bij de term ‘Joden’. Daarom zeg ik vaak ‘Joodse mensen’ in plaats van ‘Joden’.”

Dina-Perla vindt de kennis van het jodendom in Nederland beneden peil. “Het is opvallend hoe weinig kennis er is over wat joods zijn precies inhoudt in de Nederlandse samenleving.”

“We hebben het over een groep mensen die misschien wel het meest beschadigd is in de hele wereld. Het leed waar Joodse mensen mee te maken hebben gehad van eeuw naar eeuw naar eeuw… Uitsluiting, uitbanning, de meest gruwelijke geweldsdelicten. Alleen maar vanwege een bepaald soort labeltje.”

Moeder vermoedelijk schizofreen

Op zeer jonge leeftijd zorgde Dina-Perla al voor haar gehandicapte moeder. Door haar polio was zij immobiel. En hoewel het niet is vastgesteld, denkt Dina-Perla dat haar moeder schizofreen is. “Ik deed boodschappen, de administratie, was haar geestelijke verzorger en meer.” 

“Je hoeft ook geen expert te zijn in kindermishandeling om destijds door te hebben gehad dat er iets niet deugde met mijn moeder en mij. Er was zoveel aan de hand en de toenmalige directie van het Cheider wist ervan.”

Als kind was Dina-Perla zelf de enige die het niet zag. Ze volgde de orders van haar moeder op. “Zij was mijn moeder en zij was alles wat ik had. Ik was onvoorstelbaar loyaal. Ze was mijn koningin, mijn grootste liefde. De ironie is dat zij dat misschien nog altijd is, ondanks de donkere geschiedenis en het verbroken contact.”

Het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap (NIK), heeft onlangs een meldpunt seksueel misbruik geopend. “De noodzaak van zo’n initiatief wordt meteen bewezen.”

Start proces

Het proces tegen S. start vandaag. S. werd in 2016 uitgeleverd aan Nederland, nadat hij als leerkracht in Israël aan de slag was gegaan. Rond de tijd van het vertrek van de leraar begonnen er geruchten te circuleren over zijn mogelijke misdragingen. Momenteel zit S. vast.

LEES OOK: Orthodox-joodse school weigerde verplichte aangifte van seksueel misbruik

Het bestuur van het Cheider wilde de kwestie “volgens de Joodse wet” oplossen. Pas toen de toenmalig minister van Onderwijs Marja van Bijsterveldt druk zette met een brief gericht aan het bestuur ging de Amsterdamse school overstag, ontdekte NRC in maart.

Dina-Perla kent de nieuwe directeur van het Cheider. Ze weet dat hij goede intenties heeft, maar vermoed dat hij niet altijd genoeg bewegingsruimte krijgt. “Mijn idee zou zijn om het Cheider symbolisch te sluiten en te heropenen, maar dan beter en met trots, want er is zoveel moois wat nu natuurlijk niet publiekelijk besproken wordt.”

“Ik hoop dat de school een reflectie blijft van een duurzame en integere joodse identiteit. Daarvoor wens ik de directeur en het bestuur verandering toe.”

Door: Sikko Debbenhof

Een nieuw seizoen Dragons’ Den. Klik hier voor de actie.

 

U heeft niet de juiste cookie settings om een reactie te plaatsen. Klik hier om uw instellingen te wijzigen

Dragons' Den

Startende ondernemers zijn op zoek naar een investering om hun idee naar een hoger plan te tillen. Johan en Dionne bestormen de markt met thee van eigen bodem en Malory heeft de oplossing voor thuiskappers. De Dragons zijn behoorlijk kritische investeerders; gaan ze de portemonnee trekken voor deze vernieuwende plannen?

Donderdag 21:30

Stand van Nederland: Generatie Next

De huidige coronapandemie toont het pijnlijk aan: overgewicht zorgt voor een extreme piek in deze gezondheidscrisis. (Te) dikke mensen zijn een grote risicodoelgroep. En dat is kostbaar. De rekening voor de gezondheidszorg loopt rap op. Hoe is dat op te lossen? Minder vet, suiker en zout in eten stoppen, zou je zeggen, maar lekker en ongezond eten levert ons ook een hoop geld op. En dat vinden we nou eenmaal lekker. Is met gezond voedsel wel geld te verdienen?

Donderdag om 22.20 uur
‘Negatief reisadvies tot 15 april, zwemles weer na medio maart’

Het kabinet verlengt het negatieve reisadvies voor reizen naar het buitenland tot 15 april. Dat betekent dat mensen dringend wordt afgeraden om te reizen als…

Lees meer

Gemeente Amsterdam maakt einde aan demonstratie op Museumplein

De meeste betogers die zondagmiddag bijeen waren gekomen om ‘koffie te drinken’ op het Museumplein in Amsterdam zijn iets na 16.00 uur vertrokken na een…

Lees meer

RIVM: 4567 nieuwe coronabesmettingen, 30 sterfgevallen erbij

ussen zaterdagochtend en zondagochtend heeft het RIVM 4567 nieuwe coronabesmettingen genoteerd. Dat is meer dan het gemiddelde, want in de afgelopen week registreerde het Rijksinstituut…

Lees meer

Pinbetalingen in februari sterker dan ooit gedaald

Nederlanders hebben in februari door de coronalockdown veel minder gepind dan normaal. Volgens de Betaalvereniging Nederland lag het aantal pinbetalingen vorige maand ruim 30 procent…

Lees meer

Aantal coronapatiënten in ziekenhuizen blijft dalen

Het aantal coronapatiënten in de ziekenhuizen is zondag opnieuw minder dan een dag eerder. Het totaal aantal opgenomen patiënten met Covid-19 is nu 1851, meldt…

Lees meer

Audi-rijder snelt met 214 kilometer per uur over N261 in Brabant

Een 26-jarige man uit het Brabantse Goirle scheurde zaterdagavond met 214 kilometer per uur in zijn Audi S3 over de N261 tussen Tilburg en Loon…

Lees meer

Foetus gevonden in bos in Zeist

In de buurt van een natuurgebied in Zeist is zondagochtend een foetus gevonden. Het lichaampje van het onvoldragen kind was jonger dan 24 weken. Dat…

Lees meer

Ayaan Hirsi Ali: ‘Integratie terwijl je vasthoudt aan eigen waarden is onzin’

“Je moet mensen die naar Nederland komen, heel duidelijk maken dat hier de Nederlandse cultuur, normen en wetten gelden.” Dat stelt Ayaan Hirsi Ali in…

Lees meer

Hoekstra houdt vast aan verkorten WW-uitkering, maar wel na coronacrisis

CDA-leider Wopke Hoekstra houdt vast aan zijn standpunt dat de WW verkort moet worden. Wel moet dat pas na deze crisistijd. Dat zegt hij in…

Lees meer

Wopke Hoekstra wil toptarief voor inkomens vanaf 150.000 euro

CDA-lijsttrekker Wopke Hoekstra vindt het redelijk en reëel om mensen met een hoog inkomen en bedrijven die tijdens of door de corona crisis extra winst…

Lees meer

Wopke Hoekstra vindt dat linkse partijen bedrijfsleven en ondernemers te zwaar willen belasten

Wopke Hoekstra maakt zich grote zorgen over de verkiezingsprogramma’s van linkse partijen als het gaat om hoe zwaar het bedrijfsleven en ondernemers worden belast. Dat…

Lees meer

Twee gewonden bij steekpartij in Rotterdam: getuige slaat stekende man met knuppel neer

Een 37-jarige Rotterdammer is zaterdagnacht zwaargewond geraakt door een steekpartij in het centrum van Rotterdam. Een 33-jarige plaatsgenoot heeft vermoedelijk meerdere keren op hem ingestoken….

Lees meer

Man mogelijk met opzet aangereden door heftruck in Urk

Op de Griend in Urk is zaterdagavond een man aangereden met een heftruck. De politie meldde aanvankelijk op Twitter dat er opzet in het spel zou…

Lees meer

Stand van Nederland: Generatie Next

Kijk elke donderdag om 22.10 naar NPO 2!

Kijk hier de laatste aflevering terug