main-logo NPO Start
Word lid
Foto: Sikko Debbenhof
16 april 2018 — 11:18

Oud-leerling orthodox-joodse school: ‘Zaken mogen niet onder het tapijt geschoven worden’

Dina-Perla Portnaar groeide op in een orthodox-joodse omgeving in Amsterdam. Thuis werd zij lichamelijk en psychisch mishandeld door haar halfbroer en moeder. Haar school, het Cheider, een school voor de orthodoxe gemeenschap in Amsterdam, was op de hoogte, maar greep niet adequaat in. WNL sprak uitgebreid met haar.

Deze week is de school in opspraak. Oud-docent Ephraïm S. staat terecht voor seksueel misbruik. S. zou tussen 2011 en 2012 op het Cheider hebben toegeslagen. Op dat moment waren zijn twee vermoedelijke slachtoffers beiden jonger dan twaalf. Hun precieze leeftijd is niet bekend. De school biedt onderwijs aan kinderen in de leeftijd van de peuterspeelzaal, het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs.

Dina-Perla betreurt de misbruikzaak. “Aan de ene kant is het een warme, hechte en gastvrije gemeenschap met individuen die ik zou omschrijven als letterlijk te goed voor deze wereld. Aan de andere kant worden bepaalde zaken niet besproken, waardoor er misstanden mogelijk zijn.” De 33-jarige Amsterdamse schreef het boek Exodus uit de vuurtoren over haar jeugd, met een grote rol voor het Cheider en de orthodox-joodse gemeenschap.

Proces in stroomversnelling

Dat Dina-Perla het boek zou gaan schrijven wist ze al langer, maar het proces kwam in een stroomversnelling toen bleek dat ze door de medische aandoening endometriose geen kinderen kon krijgen.

“Toen ben ik van alles gaan onderzoeken. Ik wist dat ik het zou gaan doen, maar ben ervoor weggerend. Dit was de allerlaatste push.”

Vanuit de Joodse gemeenschap is louter positief gereageerd op het boek. Dina-Perla verwacht dat critici zich stil houden. “Die mensen zouden niet zo snel publiekelijk reageren.”

‘Niet tegen orthodoxie’

Ondanks haar ervaringen is Dina-Perla helemaal niet tegen orthodoxie, zo vertelt ze. Ik hoef niet over andermans leven te oordelen, zolang humaniteit te allen tijde op nummer één staat. Je moet niet alleen automatisch willen meedraaien in een web, maar er echt voor kiezen en erin geloven.”

“Het zijn allemaal individuen die met elkaar samenwerken. School is geprivatiseerd, net als de psycholoog en de arts. Deels daardoor zijn misstanden en delicten mogelijk, zoals ook te zien valt in de documentaire One of us over gesloten gemeenschappen in Brooklyn, New York. De schijn wordt opgehouden en veel organisaties van buiten de gemeenschap komen er niet doorheen.”

Wie erin zit heeft daar weinig erg in. Pas toen Dina-Perla uit ‘het web’ wilde stappen, merkte ze hoe verstikkend het was. 

‘Transparantie is heel moeilijk’

“Als ik keihard en even ongenuanceerd kritiek moet leveren op de wat mij betreft, donkere kanten van gesloten gemeenschappen, dan zeg dat ik er veel geoordeeld wordt. Gezinnen zijn afhankelijk van elkaar en blijven in elkaars bubbel. Dat maakt transparantie heel moeilijk. Er zijn taboes en machtsstructuren die vaak te maken hebben met de leiders en regels.”

Volgens Dina-Perla hebben overlevers van de holocaust binnen de orthodoxe gemeenschap zich geïsoleerd in eigen kring. “Ik denk dat veel orthodoxe joden daarom in de naoorlogse periode, steeds maar niet onder de aandacht gebracht wilden worden en dit soort delicten onder het tapijt wilden houden. Je mag de buitenwereld immers geen stok geven om mee te slaan.”

Dina-Perla vreest dat de angst voor antisemitisme als dekmantel wordt gebruikt. “Dat is een zeer serieuze kwestie. Antisemitisme is van alle tijden, maar zo serieus dat het te serieus is om jezelf daar achter te verschuilen. Dat zou je niet mogen gebruiken om de aandacht af te leiden.”

Volgens haar is antisemitisme een “platte imagokwestie”: het gevolg van eeuwenlange discriminatie die in de publieke verbeelding is blijven hangen. “Alleen al het onderbuikgevoel bij de term ‘Joden’. Daarom zeg ik vaak ‘Joodse mensen’ in plaats van ‘Joden’.”

Dina-Perla vindt de kennis van het jodendom in Nederland beneden peil. “Het is opvallend hoe weinig kennis er is over wat joods zijn precies inhoudt in de Nederlandse samenleving.”

“We hebben het over een groep mensen die misschien wel het meest beschadigd is in de hele wereld. Het leed waar Joodse mensen mee te maken hebben gehad van eeuw naar eeuw naar eeuw… Uitsluiting, uitbanning, de meest gruwelijke geweldsdelicten. Alleen maar vanwege een bepaald soort labeltje.”

Moeder vermoedelijk schizofreen

Op zeer jonge leeftijd zorgde Dina-Perla al voor haar gehandicapte moeder. Door haar polio was zij immobiel. En hoewel het niet is vastgesteld, denkt Dina-Perla dat haar moeder schizofreen is. “Ik deed boodschappen, de administratie, was haar geestelijke verzorger en meer.” 

“Je hoeft ook geen expert te zijn in kindermishandeling om destijds door te hebben gehad dat er iets niet deugde met mijn moeder en mij. Er was zoveel aan de hand en de toenmalige directie van het Cheider wist ervan.”

Als kind was Dina-Perla zelf de enige die het niet zag. Ze volgde de orders van haar moeder op. “Zij was mijn moeder en zij was alles wat ik had. Ik was onvoorstelbaar loyaal. Ze was mijn koningin, mijn grootste liefde. De ironie is dat zij dat misschien nog altijd is, ondanks de donkere geschiedenis en het verbroken contact.”

Het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap (NIK), heeft onlangs een meldpunt seksueel misbruik geopend. “De noodzaak van zo’n initiatief wordt meteen bewezen.”

Start proces

Het proces tegen S. start vandaag. S. werd in 2016 uitgeleverd aan Nederland, nadat hij als leerkracht in Israël aan de slag was gegaan. Rond de tijd van het vertrek van de leraar begonnen er geruchten te circuleren over zijn mogelijke misdragingen. Momenteel zit S. vast.

LEES OOK: Orthodox-joodse school weigerde verplichte aangifte van seksueel misbruik

Het bestuur van het Cheider wilde de kwestie “volgens de Joodse wet” oplossen. Pas toen de toenmalig minister van Onderwijs Marja van Bijsterveldt druk zette met een brief gericht aan het bestuur ging de Amsterdamse school overstag, ontdekte NRC in maart.

Dina-Perla kent de nieuwe directeur van het Cheider. Ze weet dat hij goede intenties heeft, maar vermoed dat hij niet altijd genoeg bewegingsruimte krijgt. “Mijn idee zou zijn om het Cheider symbolisch te sluiten en te heropenen, maar dan beter en met trots, want er is zoveel moois wat nu natuurlijk niet publiekelijk besproken wordt.”

“Ik hoop dat de school een reflectie blijft van een duurzame en integere joodse identiteit. Daarvoor wens ik de directeur en het bestuur verandering toe.”

Door: Sikko Debbenhof

Laat vrolijk rechts niet verloren gaan! Word Superlid van WNL: klik hier.

U heeft niet de juiste cookie settings om een reactie te plaatsen. Klik hier om uw instellingen te wijzigen

Terugkijken: Misdaadcollege

Deze week in Misdaadcollege: de Quote 500-bende die tussen 2010 en 2012 inbrak bij tientallen miljonairs en daar geld en andere waardevolle spullen buit wist te maken. Hoe liepen zij tegen de lamp en hoe verliep de grootschalige arrestatie? Politie en justitie geven een inkijkje in deze geruchtmakende zaak.

Dinsdagavond om 21:25 uur op
‘Nederlanders zullen zich nooit aanpassen aan Turkse cultuur’

DENK hoeft niet te verwachten dat Nederlanders zich ooit zullen aanpassen aan de Turkse cultuur. Dat zegt Telegraaf-columnist Nausicaa Marbe in WNL Opiniemakers op NPO…

Lees meer

Nausicaa Marbe: ‘Ontkenningen van FVD zijn beschamend’

Telegraaf-columnist Nausicaa Marbe stoort zich aan de manier waarop de partij Forum voor Democratie achteraf reageert op controversiële uitspraken van partijleden. “De ontkenningen van Forum…

Lees meer

‘Verslapt rechts maakte opkomst van FVD mogelijk’

Forum voor Democratie is opgekomen doordat andere rechtse partijen zijn verslapt. Dat zegt Telegraaf-columnist Nausicaa Marbe in WNL Opiniemakers. Volgens haar treffen zowel VVD als…

Lees meer

Omstreden islamitische Haga-school klaagt de Staat aan

Het omstreden Cornelius Haga Lyceum in Amsterdam spant donderdag een kort geding aan tegen de Staat in verband met een nog niet gepubliceerd rapport van…

Lees meer

Pegida-voorman aangevallen bij flyeractie in Eindhoven

De voorman van anti-islambeweging Pegida, Edwin Wagensveld, is vandaag aangevallen in Eindhoven. Pegida deelde flyers uit in de buurt van de Al-Fourqaan-moskee. Wagensveld moest door…

Lees meer

FNV stemt in met pensioenakkoord, werkgevers zijn ‘verheugd’

De leden van de FNV en het ledenparlement hebben zich in meerderheid geschaard achter het pensioenakkoord. Dat maakte bondsvoorzitter Han Busker zaterdagmiddag bekend nadat het…

Lees meer

Rutte vindt verbouwing Binnenhof noodzakelijk: ‘Zelfs schimmel in het Torentje’

Premier Mark Rutte heeft benadrukt dat de renovatie van het Binnenhof een grote noodzaak is. “Er moet echt iets gebeuren”, zei hij op zijn wekelijkse…

Lees meer

RTL: ‘Openbaar Ministerie begint rechtszaak tegen MH17-verdachten’

Het Openbaar Ministerie (OM) gaat een rechtszaak beginnen tegen een aantal MH17-verdachten. Volgens RTL Nieuws gaat het Joint Investigation Team (JIT), dat het neerhalen van de…

Lees meer

Bewoners Buitenveldert willen verhuizen nadat vrouw overleed na verkrachting door statushouder

Er is grote onrust ontstaan in Buitenveldert sinds de mishandeling en verkrachting van de 68-jarige Rinia Chitani, die eerder deze week aan haar verwondingen overleed….

Lees meer

Moordverdachte (20) gereanimeerd terwijl hij onderweg was naar de rechtbank

De 20-jarige moordverdachte Michael N. is vandaag onwel geworden toen hij onderweg was naar de rechtbank. Dat meldt het Dagblad van het Noorden. N. zou…

Lees meer

Drie mannen verdacht van miljoenenfraude met omzetbelasting

Drie mannen van 51, 46 en 43 jaar uit Zeist, Leiden en Dordrecht worden verdacht van miljoenenfraude met de omzetbelasting. Dat meldt de Fiscale Inlichtingen-…

Lees meer

U betaalde meer premie voor de autoverzekering en dat blijft waarschijnlijk zo

Verzekeraars hebben vorig jaar de premie voor autoverzekeringen verhoogd, zoals dat de afgelopen jaren al vaker gebeurde. Dat blijkt uit een analyse van de cijfers…

Lees meer

‘Ruime meerderheid wil vaccinatieplicht, weinig vertrouwen in informatie RIVM’

Bijna driekwart (71 procent) van de Nederlanders vindt dat er een vaccinatieplicht moet komen in ons land. Dat blijkt uit een enquête die door EenVandaag…

Lees meer