main-logo NPO Start
Steun WNL Steun WNL Steun WNL
Foto: Sikko Debbenhof
16 april 2018 — 11:18

Oud-leerling orthodox-joodse school: ‘Zaken mogen niet onder het tapijt geschoven worden’

Dina-Perla Portnaar groeide op in een orthodox-joodse omgeving in Amsterdam. Thuis werd zij lichamelijk en psychisch mishandeld door haar halfbroer en moeder. Haar school, het Cheider, een school voor de orthodoxe gemeenschap in Amsterdam, was op de hoogte, maar greep niet adequaat in. WNL sprak uitgebreid met haar.

Deze week is de school in opspraak. Oud-docent Ephraïm S. staat terecht voor seksueel misbruik. S. zou tussen 2011 en 2012 op het Cheider hebben toegeslagen. Op dat moment waren zijn twee vermoedelijke slachtoffers beiden jonger dan twaalf. Hun precieze leeftijd is niet bekend. De school biedt onderwijs aan kinderen in de leeftijd van de peuterspeelzaal, het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs.

Dina-Perla betreurt de misbruikzaak. “Aan de ene kant is het een warme, hechte en gastvrije gemeenschap met individuen die ik zou omschrijven als letterlijk te goed voor deze wereld. Aan de andere kant worden bepaalde zaken niet besproken, waardoor er misstanden mogelijk zijn.” De 33-jarige Amsterdamse schreef het boek Exodus uit de vuurtoren over haar jeugd, met een grote rol voor het Cheider en de orthodox-joodse gemeenschap.

Proces in stroomversnelling

Dat Dina-Perla het boek zou gaan schrijven wist ze al langer, maar het proces kwam in een stroomversnelling toen bleek dat ze door de medische aandoening endometriose geen kinderen kon krijgen.

“Toen ben ik van alles gaan onderzoeken. Ik wist dat ik het zou gaan doen, maar ben ervoor weggerend. Dit was de allerlaatste push.”

Vanuit de Joodse gemeenschap is louter positief gereageerd op het boek. Dina-Perla verwacht dat critici zich stil houden. “Die mensen zouden niet zo snel publiekelijk reageren.”

‘Niet tegen orthodoxie’

Ondanks haar ervaringen is Dina-Perla helemaal niet tegen orthodoxie, zo vertelt ze. Ik hoef niet over andermans leven te oordelen, zolang humaniteit te allen tijde op nummer één staat. Je moet niet alleen automatisch willen meedraaien in een web, maar er echt voor kiezen en erin geloven.”

“Het zijn allemaal individuen die met elkaar samenwerken. School is geprivatiseerd, net als de psycholoog en de arts. Deels daardoor zijn misstanden en delicten mogelijk, zoals ook te zien valt in de documentaire One of us over gesloten gemeenschappen in Brooklyn, New York. De schijn wordt opgehouden en veel organisaties van buiten de gemeenschap komen er niet doorheen.”

Wie erin zit heeft daar weinig erg in. Pas toen Dina-Perla uit ‘het web’ wilde stappen, merkte ze hoe verstikkend het was. 

‘Transparantie is heel moeilijk’

“Als ik keihard en even ongenuanceerd kritiek moet leveren op de wat mij betreft, donkere kanten van gesloten gemeenschappen, dan zeg dat ik er veel geoordeeld wordt. Gezinnen zijn afhankelijk van elkaar en blijven in elkaars bubbel. Dat maakt transparantie heel moeilijk. Er zijn taboes en machtsstructuren die vaak te maken hebben met de leiders en regels.”

Volgens Dina-Perla hebben overlevers van de holocaust binnen de orthodoxe gemeenschap zich geïsoleerd in eigen kring. “Ik denk dat veel orthodoxe joden daarom in de naoorlogse periode, steeds maar niet onder de aandacht gebracht wilden worden en dit soort delicten onder het tapijt wilden houden. Je mag de buitenwereld immers geen stok geven om mee te slaan.”

Dina-Perla vreest dat de angst voor antisemitisme als dekmantel wordt gebruikt. “Dat is een zeer serieuze kwestie. Antisemitisme is van alle tijden, maar zo serieus dat het te serieus is om jezelf daar achter te verschuilen. Dat zou je niet mogen gebruiken om de aandacht af te leiden.”

Volgens haar is antisemitisme een “platte imagokwestie”: het gevolg van eeuwenlange discriminatie die in de publieke verbeelding is blijven hangen. “Alleen al het onderbuikgevoel bij de term ‘Joden’. Daarom zeg ik vaak ‘Joodse mensen’ in plaats van ‘Joden’.”

Dina-Perla vindt de kennis van het jodendom in Nederland beneden peil. “Het is opvallend hoe weinig kennis er is over wat joods zijn precies inhoudt in de Nederlandse samenleving.”

“We hebben het over een groep mensen die misschien wel het meest beschadigd is in de hele wereld. Het leed waar Joodse mensen mee te maken hebben gehad van eeuw naar eeuw naar eeuw… Uitsluiting, uitbanning, de meest gruwelijke geweldsdelicten. Alleen maar vanwege een bepaald soort labeltje.”

Moeder vermoedelijk schizofreen

Op zeer jonge leeftijd zorgde Dina-Perla al voor haar gehandicapte moeder. Door haar polio was zij immobiel. En hoewel het niet is vastgesteld, denkt Dina-Perla dat haar moeder schizofreen is. “Ik deed boodschappen, de administratie, was haar geestelijke verzorger en meer.” 

“Je hoeft ook geen expert te zijn in kindermishandeling om destijds door te hebben gehad dat er iets niet deugde met mijn moeder en mij. Er was zoveel aan de hand en de toenmalige directie van het Cheider wist ervan.”

Als kind was Dina-Perla zelf de enige die het niet zag. Ze volgde de orders van haar moeder op. “Zij was mijn moeder en zij was alles wat ik had. Ik was onvoorstelbaar loyaal. Ze was mijn koningin, mijn grootste liefde. De ironie is dat zij dat misschien nog altijd is, ondanks de donkere geschiedenis en het verbroken contact.”

Het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap (NIK), heeft onlangs een meldpunt seksueel misbruik geopend. “De noodzaak van zo’n initiatief wordt meteen bewezen.”

Start proces

Het proces tegen S. start vandaag. S. werd in 2016 uitgeleverd aan Nederland, nadat hij als leerkracht in Israël aan de slag was gegaan. Rond de tijd van het vertrek van de leraar begonnen er geruchten te circuleren over zijn mogelijke misdragingen. Momenteel zit S. vast.

LEES OOK: Orthodox-joodse school weigerde verplichte aangifte van seksueel misbruik

Het bestuur van het Cheider wilde de kwestie “volgens de Joodse wet” oplossen. Pas toen de toenmalig minister van Onderwijs Marja van Bijsterveldt druk zette met een brief gericht aan het bestuur ging de Amsterdamse school overstag, ontdekte NRC in maart.

Dina-Perla kent de nieuwe directeur van het Cheider. Ze weet dat hij goede intenties heeft, maar vermoed dat hij niet altijd genoeg bewegingsruimte krijgt. “Mijn idee zou zijn om het Cheider symbolisch te sluiten en te heropenen, maar dan beter en met trots, want er is zoveel moois wat nu natuurlijk niet publiekelijk besproken wordt.”

“Ik hoop dat de school een reflectie blijft van een duurzame en integere joodse identiteit. Daarvoor wens ik de directeur en het bestuur verandering toe.”

Door: Sikko Debbenhof

Maak nu het verschil. Het telt. Word lid van WNL. Klik hier

Stand van Nederland: Generatie Next

Welke gevolgen hebben de extreem gestegen bouwkosten voor millennials die net een huis hebben gekocht of op zoek zijn naar een huis? Presentatrice en millennial Jill Bleiksloot heeft na tweeënhalf jaar zoeken eindelijk haar droomhuis kunnen kopen. Welke invloed hebben de stijgende bouwprijzen op haar koopcontract? En wat betekent de gestegen rente voor de jonge generatie op de woningmarkt? Jill Bleiksloot zocht het uit.

Donderdag om 21:05

Terugkijken: De Bodyguard

De kandidaten zien zich opgesloten in een donkere kamer in een verlaten loods tezamen met een man die ze irritant lastigvalt. Alleen als ze via een porto helder kunnen communiceren met hun partner kunnen ze bevrijd worden. Dat betekent wel dat ze, zoals geleerd, zichzelf moeten afschermen van de vervelende man. Een tweede opdracht speelt zich af op een boot.

De kandidaten moeten een belangrijke Amerikaanse CEO beveiligen tijdens een tocht door de grachten. Maar wat als hij ineens van de boot wil en de schipper nergens kan aanmeren? Welmoed Sijtsma volgt en ondersteunt de kandidaten in alle opdrachten.

Kijk deze aflevering van De Bodyguard nu terug!

Woensdag vanaf 20.25 uur
Van der Burg: 1700 extra plekken minderjarige asielzoekers nodig

Voor 1 januari zijn er 1700 extra opvangplekken nodig voor minderjarige vreemdelingen (amv), schrijft staatssecretaris Eric van der Burg (Asielzaken) aan gemeenten. Als dat niet…

Lees meer

NS vreest meer verschraling dienstregeling door personeelstekort

De Nederlandse Spoorwegen zijn bang dat de dienstregeling nog verder afgeschaald wordt als er niet op tijd extra personeel gevonden wordt, bevestigt de NS na…

Lees meer

Dode gevonden in Amsterdams centrum, politie gaat uit van misdrijf

De politie heeft in het centrum van Amsterdam een lichaam gevonden van een persoon die door een misdrijf om het leven is gekomen. Vermoedelijk gaat…

Lees meer

Kaag denkt niet direct aan bezuinigen om prijsplafond te betalen

Minister Sigrid Kaag (Financiën) denkt niet in de eerste plaats aan bezuinigingen als oplossing voor het in potentie gigantische gat in de begroting dat het…

Lees meer

Mallorcaverdachte heeft spijt van video en uitdelen eerste klap

De 20-jarige Lars van den H. uit Hilversum heeft spijt van het uitdelen van een van de eerste klappen tijdens de gewelddadige uitgaansnacht op Mallorca…

Lees meer

Man woest dat hij nummertje moet trekken in apotheek: rijdt met auto pui aan gort

Een patiënt die donderdag zijn medicijnen kwam ophalen bij een apotheek in Culemborg werd zo boos toen hij een nummertje moest trekken, dat hij zijn…

Lees meer

Schiphol komt met toeslag van 2,50 euro per uur voor beveiligers

Schiphol geeft beveiligers nog eens een toeslag van 2,50 euro per uur om de personeelstekorten op de luchthaven tegen te gaan. De nieuwe toeslag komt…

Lees meer

Tarieven netbeheerders vallen buiten prijsplafond: kosten stijgen gemiddeld met 120 euro

Huishoudens zijn volgend jaar gemiddeld bijna 120 euro extra kwijt aan tarieven voor netbeheerders. Ook bedrijven die veel energie verbruiken moeten straks veel meer gaan…

Lees meer

Poetin wil massale uittocht tegengaan door meer Russen vrij te stellen

De Russische president Vladimir Poetin heeft, vanwege de paniek onder jonge mannen in Rusland door de gedeeltelijke mobilisatie voor de oorlog in Oekraïne, meer groepen…

Lees meer

Gemeenten regelen tijdelijke opvanglocaties voor vluchtelingen

Op verschillende locaties in het land worden op korte termijn tijdelijke opvanglocaties ingericht om de druk op Ter Apel en de reguliere asielzoekerscentra verder te…

Lees meer

Tijgermug in september drie keer aangetroffen in Amsterdam

De tijgermug is in september drie keer gevonden in Amsterdam, zo komt naar voren uit de gegevens van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Het…

Lees meer

Gert-Jan Segers sprak ook buiten ChristenUnie met kandidaat-landbouwministers

In de zoektocht naar een nieuwe minister van Landbouw, heeft Gert-Jan Segers ook gepraat met kandidaten van buiten de ChristenUnie. Er was in de zoektocht…

Lees meer

OM verwijt Mallorcaverdachte meineed, verdachte aangehouden

Het Openbaar Ministerie verwijt Martijn T., een van de verdachten in de Mallorcazaak, meineed. T. is op de derde zittingsdag in de rechtbank aangehouden. Martijn…

Lees meer

GRATIS: De WNL Nieuwsbrief!

Blijf nu op de hoogte van het laatste nieuws.

Klik hier