main-logo NPO Start
Steun WNL Steun WNL Steun WNL
Foto: Anjes Wolfs-Driessen
Iedere Steen heeft een Gezicht - 15 september 2021 — 14:50

PODCAST Iedere Steen heeft een Gezicht: ‘De overheid zag oorlog als handige oplossing voor zigeunerprobleem’

Van de ene dag op de andere waren ze verdwenen, enkel hun woonwagen en wat dieren bleven achter op een veldje in Limburg. Dat is wat het Sinti-gezin waarin de moeder van Anjes Wolfs-Driessen opgroeide, overkwam. De Nederlandse overheid werkte in de oorlog maar wat graag mee met de Duitsers om Sinti en Roma te deporteren. “De overheid had al jaren een zigeunerprobleem, en ze dachten: dit is een mooie gelegenheid”, vertelt Anjes in de WNL-podcast Iedere Steen heeft een Gezicht.

Zondag opent in Amsterdam het Holocaust Namenmonument. Hier zijn, 76 jaar na de Tweede Wereldoorlog, de namen van ruim 102.000 Nederlandse slachtoffers van de Holocaust samengebracht. Anjes vindt daar onder de andere de naam van haar oma terug. Niet die van haar moeder, Mädie Franz, want zij, haar broer en twee zussen overleefden de oorlog. Als enigen in de familie.

Franz was 16 toen Nederlandse agenten, die meewerkten met de Duitsers, aanklopten om haar op te pakken. Ze leefde zoals alle Sinti’s destijds, in een woonwagen. Daar woonde ze met acht andere familieleden. Franz werd tijdens de zigeunerrazzia gedeporteerd naar de kampen Westerbork, vanuit daar weer naar Auschwitz, naar Ravensbrück en vervolgens naar Flössenburg. Daar werkte ze in een fabriek.

Haar moeder sprak vrijwel nooit over de oorlog. “Als kind merkte ik helemaal niets van haar oorlogsverleden”, vertelt Anjes. Dat Anjes een Sinti-achtergrond had, hoorde ze pas in haar tienerjaren. Het gesprek kwam pas op gang toen Anjes haar moeder vroeg naar het nummer dat op haar arm getatoeëerd stond. Dit deden de Duitsers in Auschwitz.

Ze was heel ‘down to earth’

“Maar ze vertelde alsnog maar stukjes en beetjes”, zegt Anjes. “We wisten dan wel dat we van Sinti-afkomst waren, maar de verhalen van de kampen is ze pas gaan vertellen na 93, toen het Monument voor de Gedeporteerde Zigeuners in Beek werd onthuld.” Als haar moeder een oorlogstrauma had was dat niet merkbaar voor haar kinderen, vertelt Anjes. “Ze zei wel eens dat ze haar moeder mistte, zelfs toen ze al in de 70 was, maar verder was ze heel down to earth.” Ze denkt dat haar moeder bewust weinig vertelde. “Om ons te beschermen.”

‘Nederlanders zijn begonnen en de Duitsers hebben het afgemaakt’

Als haar moeder al iets overhield aan de oorlog, was het misschien een wantrouwen jegens de overheid. Al had ze dat niet tegenover, bijvoorbeeld, de politie, benadrukt haar dochter. “Ze zei zelfs: die Duitse soldaat, die was niet slecht. Die man deed ook maar zijn werk, en anders werd hij ook doodgeschoten”, zegt Anjes. “Maar de ervaringen van mijn moeder en de overheid waren gewoon niet goed.” Zo kregen Sinti die na de oorlog terugkeerden naar Nederland geen steun van de overheid en ontvingen ze geen compensatie voor hun verloren gegane bezittingen.

De overheid wilde de Sinti’s kwijt, zegt Anjes. “Dus toen ze terugkwamen, dat was natuurlijk niet de bedoeling. Mijn moeder zei altijd: de Nederlanders zijn begonnen en de Duitsers hebben het afgemaakt.”

Oorlogsjournalist Hans Jaap Melissen spreekt in de WNL-podcastserie Iedere Steen heeft een Gezicht met familieleden, in verschillende generaties, van mensen die op het nieuwe Holocaust Namenmonument vermeld staan.

In de derde aflevering spreekt Melissen naast Anjes ook met haar zus Herna, die al die aandacht voor het verleden onnodig vindt. Ook gaat hij langs bij Perry, de zoon van Herna.  

Geen enkele aflevering missen? Neem nu een abonnement via Apple PodcastsSpotifyGoogle Podcasts, of een andere podcast-app.

Door: Marinka Wagemans

Maak nu het verschil. Het telt. Word lid. Klik hier

Reageer op dit bericht

Stand van Nederland: Generatie Next

Als het om supermarktboodschappen gaat, is de klant koning. Door de komst van flitskoeriers heb je binnen acht minuten een boodschap thuis of waar dan ook. Meerdere buitenlandse spelers proberen ons te verleiden om juist bij hen online te bestellen. Vooral jonge mensen zijn doelgroep, in de hoop de rest van Nederland ook te verleiden.

De traditionele supermarkt staat onder druk. Raquel Schilder vraag zich af wie deze strijd om de klant gaat winnen en hoeveel deze concurrentiestrijd kost.

Donderdag 22.10
Levensgevaarlijke en onzichtbare drug K2 rukt op in Nederlandse gevangenissen

De gevaarlijke en onzichtbare drug K2 rukt op in Nederlandse gevangenissen. Bij naar schatting één op de drie penitentiaire inrichtingen zijn de afgelopen tijd maatregelen…

Lees meer

De Jonge: discotheken of clubs niet enkel open voor gevaccineerden

Het demissionaire kabinet is er geen voorstander om discotheken of clubs open te stellen alleen voor mensen die gevaccineerd zijn of een besmetting hebben doorgemaakt….

Lees meer

Douane vindt 200 kilo cocaïne in lading vis op Schiphol

De douane op Schiphol heeft ruim 200 kilo cocaïne onderschept. Criminelen hadden geprobeerd de drugs goed te verbergen: het spul werd aangetroffen in een lading…

Lees meer

Facebook verwijdert accounts tegenstanders Duits coronabeleid

Facebook heeft een serie accounts verwijderd van mensen rond de Duitse beweging ‘Querdenken’ die zich tegen het coronabeleid in Duitsland keert. Het Amerikaanse socialemediabedrijf kondigde…

Lees meer

Sigrid Kaag stapt op als minister van Buitenlandse Zaken

Sigrid Kaag treedt terug als demissionair minister van Buitenlandse Zaken, nadat de Tweede Kamer een motie van afkeuring tegen haar aannam vanwege de chaotisch verlopen…

Lees meer

Vakbonden kondigen stakingen aan bij de NS

De vakbonden bereiden stakingen voor bij Nederlandse Spoorwegen (NS). In eerste instantie zullen de acties alleen de internationale treinen naar Brussel raken en de service…

Lees meer

Politie valt vijf Limburgse woningen binnen om kinderporno

De politie in Limburg heeft de afgelopen twee weken invallen gedaan in vijf woningen op zoek naar kinderporno. Er zijn nog geen aanhouding verricht, maar…

Lees meer

Treinverkeer landelijk plat door telefoonstoring

Het treinverkeer in Nederland ligt grotendeels plat. Door een telefoonstoring op de verkeersleidingsposten is er zeer beperkt treinverkeer mogelijk, meldt de NS.  De vervoerder verwacht…

Lees meer

Voorarrest drie Mallorca-verdachten niet verlengd

Het voorarrest van de 18-jarige Hilversummer L.O. die op 31 augustus als zesde verdachte is opgepakt in de Mallorca-zaak is niet verlengd. Hij mag naar…

Lees meer

Neushoorn Wildlands Emmen verdronken na introductie mannetje

In dierentuin Wildlands in Emmen is donderdag een vrouwtjesneushoorn overleden. Ze schrok van de introductie van een mannetjesneushoorn dat ze in een ondiepe waterpoel uitgleed…

Lees meer

Twee mannen vast voor opruiing en bedreigen De Jonge en Van Dissel

Een 56-jarige man uit Krimpen aan den IJssel en een 74-jarige man uit Dordrecht zitten vast voor opruiing en bedreiging van RIVM-baas Jaap van Dissel…

Lees meer

PODCAST Iedere Steen heeft een Gezicht: ‘Ik ben joods!’

Veel mensen zullen hem nog kennen: Ronny Naftaniel, de oud-voorzitter van het CIDI, het Centrum Informatie en Documentatie Israël. Minder bekend is hoe Naftaniel is…

Lees meer

Weer meer jongeren kregen antidepressiva

Zo’n 51.000 jongeren tussen de 6 en 24 jaar kregen vorig jaar een antidepressivum voorgeschreven. Dat is 4 procent meer dan in 2019, meldt de…

Lees meer